Burgercollectieven als go-between tussen burger en overheid in en na crisistijden

Tine de Moor,
Ton Duffhues, Institutions for Collective Action, Rotterdam School of Management, Erasmus University

In deze coronapaper bekijken wij zowel de mogelijkheden van burgercollectieven om de pandemie op korte termijn te pareren als ook hoe zij de post-coronasamenleving vorm kunnen geven. Om die twee potenties van burgercollectieven voor het voetlicht te brengen, is dit artikel opgezet als een combinatie van explorerend onderzoek met een gedachtenexperiment.

We beginnen met een tekstanalyse van ongeveer twintig opinieartikelen over de coronacrisis die in de periode maart – mei 2020 verschenen. Hierbij zijn twee vragen van belang:

  • met welke waardenverschuivingen wordt de coronacrisis in verband gebracht, en
  • wordt er een directe relatie gelegd met burgercollectieven als een mogelijke basis voor de inzet van burgers om de samenleving als geheel vooruit te helpen?

Die laatste vraag verwijst ook naar de mogelijkheid dat door deelname aan collectieven pro-sociaal gedrag bij burgers gestimuleerd kan worden in de zin van leren, denken en doen in het algemeen belang in plaats van louter individueel belang. Vervolgens staan we stil bij de impact van corona op hun functioneren en schetsen we de uitdagingen die burgercollectieven zelf ervaren in hun relatie met overheden. Dat gebeurt op basis van onderzoek dat we in de zomer van 2020 hebben uitgevoerd. Met deze twee onderdelen koppelen we kansen van burgercollectieven en hun uitdagingen die ze nu tijdens, en deels mede door de pandemie ervaren aan elkaar.