Einde acute fase nadert

Update Wereldnieuws, 20 april, week 17

De Coronacrisis beïnvloedt het functioneren van de democratie en het openbaar bestuur. In het algemeen constateert men in veel artikelen de overgang van een eerste fase (het ‘acute’) naar een tweede fase (de consolidatie) in de crisis. De hoofdvraag daarin luidt: “Als we nog in tijdje in deze crisis zitten, hoe gaan we daar dan als democratie mee om?’. Hier volgen drie belangrijke thema’s die de media domineerden in weeknummer 17.

Het eerste thema is ontegenzeggelijk de roep dat parlementen hun rol weer moeten nemen. Waar in de eerste fase van de crisis parlementen aan de zijlijn waren beland door de crisismaatregelen die genomen moesten worden, pleiten veel auteurs voor de terugkeer van de volksvertegenwoordiging. Zo ook Claude Longchamp. De Zwitserse politicoloog stelt in zijn artikel dat het parlement in deze fase van de crisis zijn positie weer terug moet pakken en politiek – het gezaghebbend toedelen van waarden – terug moet keren. Dit constateert ook de Duitse politicoloog Wolfgang Merkel. In de eerste fase werden beslissingen genomen door regeringen en wetenschappers, maar het is noodzaak dat ‘democratically legitimized representatives and nobody else’ beslissen over wetgeving en beleid – ook in tijden van crises.

De inperking van grondrechten, in het bijzonder het recht op vergadering en betoging, is een ander thema dat deze week in veel artikelen naar voren kwam. Vaak wordt er daarbij op gewezen dat grondrechten juist bedoeld zijn voor crisissituaties. Rechtsgeleerden Aidan Harker e.a. stellen bijvoorbeeld in hun artikel dat veel inperkingen – zij focussen vooral op Duitsland – te ver gaan en concluderen dat het recht op vergadering juist in een periode waarin vergaande beslissingen genomen worden, essentieel is.

Een ander relevant thema voor democratie en bestuur is de territoriale dimensie. “Davide Vampa”/https://www.democraticaudit.com/2020/04/15/the-territorial-politics-of-coronavirus-is-this-the-hour-of-central-government/, werkzaam aan Aston University, beargumenteert in zijn artikel The territorial politics of coronavirus dat dit in de huidige fase van de coronacrisis meer op de voorgrond moet treden in het debat. Er is voornamelijk aandacht voor ‘the “who” and “what” of power… on leaders and their actions and decisions’. Volgens de Britse politicoloog is het echter te simplistisch om alle macht af te dragen aan centrale overheden en moet het begrip van een sterkte staat losgemaakt worden van het concept van een sterke centrale overheid. Hij vraagt zich af of voor de bestrijding van de crisis niet juist ook decentrale overheden een belangrijke rol moeten spelen.