Overgang van acute fase naar consolidatiefase

Update Wereldnieuws, 27 april, week 18

Ook in weeknummer 18 wordt in veel artikelen de overgang van een eerste fase (het ‘acute’) naar een tweede fase (de consolidatie) in de crisis geconstateerd. De hoofdvraag luidt: “Als we nog in tijdje in deze crisis zitten, hoe gaan we daar dan als democratie mee om?" Hier volgen de belangrijke thema’s die de media domineerden in deze week.

Veel artikelen gaan in op het risico dat tijdelijke maatregelen en wetgeving na de Coronacrisis niet worden teruggedraaid. Het gaat om de angst dat wat tijdelijk zou zijn, structureel gaat worden. Het komt ten tijde van crises vaak voor dat ingrijpende maatregelen en wetten ingevoerd worden, onder het mom van tijdelijkheid, die jaren later nog steeds van kracht zijn. De Crisis- en herstelwet van 2010 is hier een voorbeeld van. Mike Giglio, redacteur van The Atlantic, sprak voor zijn artikel met Douglas London, voormalig CIA, die deze zorgen benadrukt: ‘the invasion of personal privacy would offer the government strong technical surveillance tools to help in containing and rolling back the pandemic… Americans should resist such measures, once you give away those rights and privacies, you’re never going to get them back, and once the government has these powers, they can be used for other things and be abused”. London verwijst hierbij naar de maatregelen die na 9-11 werden genomen en die nog altijd gelden.

Een tweede belangrijk thema in de literatuur betreft de grondrechten van mensen. Vorige week viel al op dat de inperking van grondrechten een belangrijk thema was. Toen ging het voornamelijk over vrijheid van beweging en vrijheid van vergadering, deze week komt ook steeds nadrukkelijker de inperking van privacy op de voorgrond. Dipayan Ghosh e.a., allen verbonden aan Harvard, stellen in hun artikel dat er een soort ‘digital Bill of Rights’ opgesteld moet worden: ‘policymakers and governments are currently focused on the immediate threat of battling the pandemic… To prevent taking steps that are hard to reverse, democratic societies should act now to codify digital rights to protect them.’

Het feit dat experts in de Coronacrisis het uitgangspunt zijn bij beleidsvorming, is een derde thema. Illustratief is de half ironische opmerking dat de Duitse viroloog Christian Drosten op dit moment kanselier van Duitsland is. De kritiek op het primaat van experts en deskundigen betreft vooral dat ook onder deskundigen en experts veel discussie is over hoe het virus en de bijkomende Coronacrisis het best aangepakt kan worden. Dit toont aan dat juist politici en beleidsmakers, weliswaar in overleg met experts en deskundigen, cruciaal zijn in het oplossen van de crisis. Jan Zielonka, professor European Politics aan Oxford, benadrukt in zijn artikel dan ook het belang van ‘democratic politics to manage conflicts of interest and value’, en waarschuwt voor de politisering van expertise en ’technopopulism.