Politisering treedt op

Update Wereldnieuws, 4 mei, week 19

Afgelopen weken werd in de literatuur vooral de tweede fase (de consolidatie) van de crisis geconstateerd. Het lijkt er nu op dat de crisis langzamerhand naar een derde fase beweegt, waarin politisering van de Coronacrisis optreedt en regeringen nadenken over de exit-strategie. De hoofdvraag in de derde fase luidt: “hoe komen we als democratie weer uit deze crisis?” Dit zijn enkele belangrijke thema’s die de media domineerden in de afgelopen week.

In de eerste en tweede fase werden in rap tempo verordeningen vastgesteld om verspreiding van het coronavirus te beperken en het openbaar bestuur te laten functioneren. Aan het begin van deze derde fase wordt duidelijk nagedacht over de “terugkeer naar normaal”, waarbij noodverordeningen plaats moeten maken voor wettelijke grondslagen en het parlement weer zijn positie inneemt. Bernard Kneih stelt dat we de noodverordeningen maar een zwakke relatie hebben tot een wettelijke basis en dat de tijd gekomen is om in deze nieuwe fase die relatie weer in evenwicht te brengen. Daarbij komt ook steeds meer de proportionaliteitsvraag aan de orde: verhouden de zware genomen maatregelen zich wel tot de doelen die bereikt moeten worden?

Het feit dat het Coronavirus niet zo democratisch is als lange tijd de opvatting was, is een belangrijk thema in de literatuur van afgelopen week. Er is meer weerstand tegen het idee dat het virus “democratisch” is omdat het iedereen, van iedere rang of stand, getroffen kan worden. De Duitse historicus Till van Rahden gaat hier in zijn artikel dieper op in, waarin hij stelt dat de huidige coronamaatregelen de sociale ongelijkheid in samenlevingen vergroot. Inderdaad, iedereen kan getroffen worden, maar de zwakkere groepen in de samenleving worden het hardst getroffen. Ook de Zweedse journaliste Karin Pettersson veronderstelt dat: ‘the coronavirus cuts like a knife, but not at all without distinction… everyone can die from the virus, but the poor and sick die the most.’ Ook de beroemde Franse econoom Thomas Piketty spreekt hierover in een podcast bij DemocracyNow!.

Daarnaast domineerden afgelopen week in de media enkele thema’s die ook vorige week al veel aandacht kregen. Dat geldt onder andere voor de inperking van grondrechten. De Amerikaanse professor Ronald J. Krotoszynski beargumenteert in zijn artikel dat Amerikaanse staten onder het mom van de coronacrisis op grote schaal de vrijheid van meningsuiting inperken. In combinatie met de eerdergenoemde “terugkeer naar normaal” is het interessant om de oproep van de Duitse rechtswetenschapper Andrea Edenharter in acht te nemen. Zij wijst in een interview met Nils Husmann op het feit dat we continue moeten bekijken of bepaalde inperkingen van grondrechten zich nog wel verhouden tot de noodzaak om de Coronacrisis in te dammen.