Verminderde democratische controle acceptabel, mits tijdelijk

Drie op de vier Nederlanders vinden het acceptabel dat volksvertegenwoordigers op landelijk én lokaal niveau minder controle op het coronabeleid hebben dan ze normaal gesproken hebben. Dit blijkt uit het rapport Lokaal bestuur in tijden van corona, een representatief onderzoek dat I&O Research in opdracht van BZK/D&B deed naar burgerpercepties van (lokale) democratie en bestuur in tijden van corona. Hiervoor heeft I&O Research het burgerpanel in zijn Corona Continu onderzoek benut.

In het onderzoek is gevraagd naar wat burgers vinden van de kleinere democratische controle bij het afkondigen van tijdelijke noodmaatregelen en bij de rol van de Veiligheidsregio’s.
Driekwart van de Nederlanders (76 procent) vindt de verminderde democratische invloed van volksvertegenwoordigers en de rol van de Veiligheidsregio’s op het coronabeleid dus acceptabel. Van deze groep zegt een derde (33 procent) dat het als tijdelijke maatregel acceptabel is, de helft (54 procent) vindt dat het zo lang mag duren als het kabinet nodig acht. Burgers die meer in het algemeen ontevreden zijn met het functioneren van het democratisch proces zijn er minder tevreden over dat volksvertegenwoordigers tijdelijk minder invloed hebben op het coronabeleid.

Tevredenheid landelijke democratie gestegen

In vergelijking met 2018 is de tevredenheid met de gemeentelijke democratie en het gemeentebestuur gelijk gebleven. De tevredenheid met de landelijk democratie in Nederland is gestegen. Nederlanders beoordelen de nationale democratie gemiddeld met een 7, een stuk hoger dan de 6,3 die in 2018 nog werd gegeven. Met name onder laag en middelbaar opgeleiden ligt de tevredenheid fors hoger dan in 2018.

Gemeentebestuur beperkt zichtbaar

De coronacrisis verandert weinig aan de beperkte zichtbaarheid van het gemeentebestuur. Ongeveer de helft van de Nederlanders is niet bekend met de maatregelen die gemeentebesturen nemen rond de crisis. Inwoners die daar wel mee bekend zijn, zijn vaker tevreden dan ontevreden over het optreden van en informeren door hun gemeente. Drie op de tien geven aan ontevreden te zijn met de communicatie over coronamaatregelen door de gemeente (31 procent). Bijna de helft geeft aan hier tevreden mee te zijn (46 procent).
Nagenoeg alle Nederlanders houden het landelijk coronanieuws in de gaten. Ruim negen op de tien respondenten volgen het nationale coronanieuws en drie à vier op de tien volgen (ook) regionaal coronanieuws. Landelijke politici worden het meest gevolgd als het gaat om coronanieuws: premier Rutte, ministers en Tweede Kamerleden worden het vaakst genoemd. Van de lokale bestuurders is de burgemeester het meest zichtbaar.

Draagvlak voor digitaal vergaderen en participeren

Er is ook gevraagd wat men ervan vindt dat de tijdelijke wet Digitale beraadslaging en besluitvorming het mogelijk maakt dat gemeenteraadsleden en Provinciale Statenleden via beeldbellen besluiten nemen. Er is brede acceptatie hiervan: 84 procent vindt het acceptabel.
Er blijkt ook potentieel voor digitale participatievormen. Vooral burgers die op andere manieren al (offline) participeren zeggen dat ook online te willen doen. Dat geldt voor zowel laag- als hoogopgeleide burgers. De kloof met niet-participerende burgers kan daarentegen vergroten, aangezien deze groep zichzelf minder snel ziet aansluiten. Toch overweegt ongeveer een kwart van de niet-participerende burgers eens aan te sluiten bij een digitale informatiebijeenkomst (24 procent).