Inhoud

Wereldnieuws

Lees en beluister de belangrijke artikelen, boeken en podcasts. Speciaal voor u geselecteerd.

Leeslijst

‘Corona creëert nieuwe scheur in samenleving’

Fenneke Wekker, Sociale Vraagstukken (12-10-2020)

In juli sprak de beroemde Britse journalist Martin Wolf al over het belang van een stabiele middenklasse voor het goed functioneren van de democratie en de gevaren die de coronacrisis in dit verband vormt voor het voortbestaan van de democratie. Ook Fenneke Wekker, hoofd academische zaken bij het NIAS KNAW, betoogt dat er meer aandacht moet komen voor de middenklasse. De polarisatie tussen rijk en arm en het groeiende gat tussen deze twee uiterste krijgt veel aandacht, maar het is juist de middenklasse die de coronacrisis het hardst treft en waarbinnen een kloof ontstaat; een kloof tussen hen die voor hun broodwinning afhankelijk zijn van fysieke nabijheid en mensen die hun werk via de computer kunnen doen. Dit kan grote implicaties hebben: “Als wij de sociaalwetenschappelijke inzichten in protestbewegingen serieus nemen, zal de bereidheid van de massa om de barricades op te gaan en hun regeringen omver te werpen groter worden als er geen verandering in zicht komt”. Met het oog op de recente verharding van de maatregelen en de protesten gedurende afgelopen maanden, is dit een zeer relevante constatering.

‘Technology vs. Covid-19: Assessing the threats’,

Farah Nayeri, The New York Times (09-10-2020)

In dit artikel doet Farah Nayeri verslag van de Athens Democracy Forum, een mede door The New York Times jaarlijkse georganiseerde samenkomst van politieke en zakelijke leiders, denkers en activisten. Ondanks dat de coronacrisis op vele vlakken een grote impact heeft op mensenlevens, was hét gesprek van de bijeenkomst het gebruik van technologie en de gevaren die daaraan kleven, zoals het nog meer dan voorheen verzamelen van gegevens door grote tech-giganten. De beroemde Israëlische historicus Yuval Noah Harari sprak de angst uit dat de coronacrisis over vijftig jaar niet herinnerd wordt als de tijd waarin men maskers droeg of om het virus an sich, maar als het moment waarop technologische surveillance de wereld overnam, democratie faalde en autoritaire regimes de macht overnamen. Harari vond een opmerkelijke medestander in Brad Smith, de directeur van Microsoft. Hoewel Smith inziet dat Microsoft zeker bij heeft gedragen aan de ontwikkelingen, betoogt hij dat democratie sinds de jaren dertig van de vorige eeuw niet meer zo sterk onder druk stond. Dat is volgens Smith het gevolg van surveillance- en
gezichtsherkenningstechnologieën, de ondergang van de vrije pers en lokale media, de invloeden van Rusland, Iran en China op Westerse politici, desinformatie en de kwetsbaarheid van stemsystemen. Om dit tegen te gaan is een soort Conventie van Geneve voor technologie nodig, waarin men ‘guardrails around technology’ plaatst.

Planbureaus aan kabinet: “alleen de coronabrand blussen is niet genoeg”

NRC (08-10-2020)

De directeuren van de drie grote planbureaus van Nederland – Kim Putters (SCP), Pieter Hasekamp (CPB) en Hans Mommaas (PBL) – treden in dit interview in het NRC samen naar buiten om te benadrukken dat de coronacrisis om grote politieke keuzes vraagt. Volgens hen moet het kabinet zich tijdens de coronacrisis op meer richten dan alleen het afremmen van het coronavirus en het beperken van de directe economische schade. Ook naar problemen als de groeiende sociale kloof in de samenleving en de klimaatproblematiek moeten aandacht en middelen uitgaan.

‘To lock down or not to lock down?’

Peter Singer, Project Syndicate (07-10-2020)

In dit artikel betoogt Peter Singer, hoogleraar bio-ethiek aan Princeton University, dat de kostenbatenanalyse met betrekking tot maatregelen rondom Covid-19 verder moet gaan dan simpelweg hoe veel levens gered worden en verloren gaan. Volgens Singer zijn er drie belangrijke elementen die meegenomen moeten worden bij het afwegen van de kosten en baten:

  1. men moet niet alleen kijken naar de levens die men red of verloren gaan, maar bij een adequate beoordeling moet men het aantal verloren of geredde levensjaren meten – het moet een verschil maken of iemand van 90 sterft of iemand van 20;
  2. de impact van lockdowns op de levenskwaliteit moet meegenomen worden bij de beoordeling van maatregelen – de door de lockdowns vergrootte werkloosheid die op grote schaal leidt tot minder gelukkige mensen, bijvoorbeeld;
  3. de belangrijkste factor die mee moet wegen bij de beoordeling van de maatregelen is de impact van lockdowns en andere maatregelen op de mensen die zelfs in normale tijden al moeite hadden om in de basisbehoefte van hen en hun families te voorzien.

New states of emergency: normalizing techno-surveillance in the time of COVID-19

Raluca Csernatoni, Global Affairs (02-10-2020)
Als gevolg van de voronacrisis grepen staten overhaast naar geavanceerde, maar twijfelachtige digitale surveillance instrumenten, zoals apps voor contacten te traceren. Technologieën werden op grote schaal ingezet als snelle oplossingen voor de Covid-problematiek, ondanks grote bezorgdheid over het toezicht op deze technologie, de uitbesteding van expertise en gevoelige gegevens aan grote techgiganten en de schending van burgerrechten. Raluca Csernatoni, gastprofessor aan de Vrije Universiteit Brussel, onderzoekt in haar artikel deze grootschalige inzet van trackingapps en het mogelijk misbruik, de schadelijke effecten en de functieverschuiving van deze middelen. Hoewel het belangrijk is om na te denken over hoe technologie ingezet kan worden gedurende pandemieën, leidt de inzet ervan, inclusief de negatieve neveneffecten, tot radicale vormen van techno-toezicht door de overheid. Csernatoni betoogt dat de ervaringen die opgedaan worden gedurende de Coronacrisis met betrekking tot de bejubelde, maar ook vaak ineffectieve technologische middelen een zorgvuldige beoordeling van de afweging tussen democratische principes en technologisch gemedieerde crisispolitiek op gang moeten brengen.

Democracy under lockdown: The impact of COVID-19 on the Global Struggle for Freedom

Freedom House (oktober 2020).

In dit nieuwe rapport van Freedom House bespreekt de NGO de impact van de coronacrisis op democratie. Wereldwijd maakten overheden gebruik van de crisis om de controle over burgers te versterken en rechten te schenden. In het rapport komen 80 landen, veelal landen met onderdrukkende en autoritaire regimes, naar voren waar burgerlijke vrijheden en rechten op grote schaal worden geschonden. Directeur Michael J. Abramowitz stelt: “What began as a worldwide health crisis has become part of the global crisis for democracy… Governments in every part of the world have abused their powers in the name of public health, seizing the opportunity to undermine democracy and human rights”. De experts van Freedom House identificeerden vijf belangrijke pijlers van democratie die gedurende de crisis onder druk kwamen te staan: overheidstransparantie, vrijheid van pers en meningsuiting, geloofwaardige verkiezingen, controle op macht(misbruik) en bescherming van kwetsbare groepen. Om burgerlijke vrijheden en grondrechten te gedurende en na de pandemie te waarborgen doen de experts een aantal aanbevelingen aan overheden en maatschappelijke organisaties:

  1. draag er zorg voor dat er verantwoordingsplicht is voor de noodmaatregelen en dat deze maatregelen proportioneel en tijdsgebonden zijn;
  2. draag zorg voor technische ondersteuning;
  3. waarborg vrije en onafhankelijke media en de toegankelijkheid tot feitelijke informatie;
  4. bescherm vrije en eerlijke verkiezingen maar neem daarbij ook de volksgezondheid in acht;
  5. zorg voor noodfinanciering voor organisaties die zich bezighouden met democratie en burgerrechten zodat deze hun werk voort kunnen zetten;
  6. identificeer schendingen van burgerrechten en houdt de daders
    verantwoordelijk; en
  7. bestrijdt corruptie in de pandemiebestrijding.

‘Have our governments become too powerful during COVID-19

Yee-Fui Ng, The Conversation (29-09-2020)

De Australische rechtsgeleerde Yee-Fui Ng, hoogleraar aan Monash University (AU), analyseert de bevoegdheden van de uitvoerende macht in Australië gedurende de Coronacrisis. Yee-Fui Ng betoogt in haar artikel dat er enkele belangrijke vragen opkomen als men naar het optreden van de Australische regering kijkt, ondanks het feit dat de meeste Australiërs redelijk tevreden zijn met het optreden van de overheid gedurende de afgelopen maanden. Zij stelt onder andere voor dat men de overheidsverantwoordingsplicht moet uitbreiden en dat het parlement en hooggerechtshof haar controlerende taak beter en grondiger moet uitvoeren om burgerlijke rechten en vrijheden gedurende
de crisis te waarborgen.

‘We’ll find out after the 2020 presidential election if Americans were just too angry and fed up with democracy to save it’

Shawn Rosenberg, MarketWatch (12-09-2020)

In dit opiniestuk betoogt de Amerikaanse politicoloog Shawn Rosenberg dat er vaak gesproken wordt over de directe effecten van de coronacrisis op de Amerikaanse politiek, zoals Trump’s dalende approval ratings, maar dat men eigenlijk moet focussen op de lange termijneffecten van de crisis op de Amerikaanse politiek. Volgens Rosenberg zullen de effecten nog lang van kracht zijn, ook na de presidentiele verkiezingen, ongeacht wie wint: “the pandemic is contributing to a broader structural shift in American life, one that is undermining the legitimacy of democratic institutions in favor of more authoritarian and populist alternatives”. Het vertrouwen in sociale en politieke instituties wordt ondermijnd doordat de ‘elites’ faalden de situatie in de hand te houden. Hun legitimiteit nam hierdoor af, wat volgens Rosenberg door zou werken in de bredere culturele en politieke structuren waarmee deze elites worden geassocieerd. Omdat medische experts niet lijken te snappen waarover ze praten,zouden de universiteiten en instituties die hen steunen ook vertrouwen verliezen. Omdat de politici weinig lijken te snappen van de situatie en alleen in eigenbelang handelen, zien mensen overheidsinstituties over het geheel (Congress, president, et cetera) als ineffectief en verdacht. Dit leidt er volgens Rosenberg toe dat men traditionele figuren en instituties met autoriteit afwijst en gaat focussen op alternatieven.

Pandemic democracy

Benjamin Reilly, Lowy Institute The interpreter (07-09-2020)

Zoals Groot-Brittannië en de Verenigde Staten laten zien is alleen het hebben van democratie niet voldoende om de coronacrisis effectief te managen. Er zijn wel twee elementen te noemen die een democratie succesvol maken in hun strijd tegen de pandemie: het vertrouwen in een maatschappij tussen bevolking en overheid, en het vermogen van deze overheid om te zorgen voor en afdwingen van passende maatregelen ten aanzien van de volksgezondheid. Benjamin Reilly, hoogleraar aan de University of Western Australia, stelt in zijn artikel dat de coronacrisis ook een kanttekening plaatst bij en een uitdaging vormt voor een van de meest fundamentele elementen van een moderne democratie: het houden van grootschalige verkiezingen. Wereldwijd worden verkiezingen verplaatst, uitgesteld of bijvoorbeeld via internet gehouden. Maar, zo stelt de politicoloog, overal wordt het stemmen via de ouderwetse papieren stembiljetten bij aangewezen stembureaus nog steeds gezien als essentieel voor de veiligheid van de verkiezingen en het voorzien van integriteit om de verkiezingsresultaten te waarborgen. Er is echter ook nog een andere optie: ‘voting by mail’. Dit is volgens velen dé oplossing. Reilly is hier echter niet geheel van overtuigd. Zo noemt hij de “loss of civic engagement and broader opportunities for democratic deliberation”. Als stemmen per post ervoor zorgt dat men minder belangstelling heeft voor of betrokkenheid voelt bij de verkiezingen – wat denkbaar is – en het waarschijnlijk is dat men minder delibereert over beleid en beleidsalternatieven, kan ‘voting by mail’ juist de democratie verder ondermijnen.

‘What world post Covid-19?: A conversation with Mr. John Raidt’

Atlantic Council (03-09-2020)

In dit interview van de denktank Atlantic Council spreekt veiligheid- en beleidsexpert John Raidt over het politiek disfunctioneren van de Verenigde Staten, de noodzaak van democratische vernieuwing en hoe de coronacrisis effect heeft op de strijd tussen autoritairen en democraten wereldwijd. Raidt stelt dat de pandemie het disfunctioneren van de Amerikaanse politiek nogmaals bevestigd en zelfs versterkt. De enige mogelijke oplossing hiervoor ziet hij in politieke participatie en mondigheid van burgers, maar dit moet men niet als een gegeven aannemen: “I fear that the public has grown so cynical and accustomed to political infighting and public dysfunction that the public accepts it as an unavoidable reality, failing to demand better of leaders and institutions”. Raidt denkt echter wel dat democratieën als winnaar uit de strijd zullen komen in “the contest between democracy and autocracy as competing models of governance”. Dat ligt voornamelijk aan het feit dat democratieën open, transparent, eerlijk en responsief zijn.

De heropening van de samenleving. De maatschappelijke impact van COVID19 in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam & Nederland

Godfried Engbersen e.a., Kenniswerkplaats Leefbare Wijken (september 2020)

Dit onderzoek is een vervolg op het onderzoek Berichten uit een stille stad dat was uitgevoerd in Den Haag en Rotterdam. In het vorige onderzoek bleek dat in de initiële fase van de Coronacrisis een groot deel van de Nederlandse bevolking angstig en onzeker was, dit onderzoek kijkt wat er allemaal is veranderd sinds april. Het onderzoek wijst uit dat de gevoelens van angst en onzekerheid zijn afgenomen, maar dat er onder de meest kwetsbare groepen nog steeds velen bang zijn hun baan of inkomsten te verliezen. Ook is het vertrouwen in landelijke en lokale politiek nog steeds hoog, maar wel iets afgenomen vergeleken april. Natuurlijk is de context tussen april en juli sterk veranderd: het aantal besmettingen is afgenomen en overheidsmaatregelen zijn versoepeld. Deze veranderingen zijn terug te zien in de resultaten. Mensen voelen zich minder bedreigd door het coronavirus en zij zijn dan ook minder risicomijdend in hun gedrag. Tegelijkertijd is het vertrouwen in overheid, GGD’s en RIVM sinds april licht afgenomen. De maatschappelijke veerkracht, die bijvoorbeeld tot uiting komt in de grote mate van bereidheid om anderen te helpen, is gelijk gebleven.

Lees het rapport De heropening van de samenleving. De maatschappelijke impact van COVID19 in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam & Nederland

Centralized or decentralized. Which governance systems are having a ‘good’ pandemic?

Jennifer Gaskell en Gerry Stoker, Democratic Theory 7:2 (2020), pp 33-40

De coronacrisis heeft over de hele wereld een verwoestend effect gehad, maar er zijn verschillen in hoe succesvol verschillende landen waren in het managen ervan. Een van de redenen voor de verschillende resultaten ligt in de sterke en zwakke punten van de verschillende bestuursregelingen die overheden gebruikten om de crisis aan te pakken. In dit artikel beargumenteren de beroemde Britse politicoloog Gerry Stoker en onderzoekster Jennifer Gaskell dat multi-level governance kan resulteren in een effectievere strategie tijdens een crisis en zij illustreren dit door te kijken naar Duitsland en Zwitserland. Gaskell en Stoker zien vier positieve kwaliteiten van multi-level governance die sterk bij kunnen dragen aan een effectievere strategie. 1 & 2: “both centralized and decentralised capacity – the ability of central government and subnational governance actors (regional and local authorities) to sanction decisions, influence policymaking and undertake its implementation”. 3: “mutual learning and integration – the ability to identify mutual benefits and leverage the co-production of knowledge among various governance actors at different levels of system”. 4: “celebrating and exploiting differences – an acceptance of the need for different approaches to the widely divergent ranges of issues that different localities face in any given situation”.

A democratic doomsday?’

Ana Palacio, Project Syndicate (31-08-2020)

Ana Palacio, voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Spanje, roept in haar artikel op tot een “long-term strategy aimed at restoring the system”. Met het systeem bedoelt Palacio de liberale democratie, die al jaren sterk onder druk zou staan. Deze druk begint bij het feit dat een afname van vertrouwen in politieke instituties de voorwaarden ondermijnen voor burgers om geïnformeerde en weloverwogen keuzes en beslissingen te maken. In deze context verliezen de goedbedoelende politici het steeds vaker van politici ‘who use fearmongering and appeals to tribalism’. De coronacrisis heeft deze ontwikkelingen in rap tempo versterkt en de positie van de liberale democratie verder verzwakt. Volgens Palacio moet er een lange termijnstrategie ontwikkeld worden op dezelfde notie als Guiseppe Mazzini in de 19e eeuw: “a liberal democracy can take root and flourish only if it is founded on duties, not just on rights. Citizens must be connected to one another by a higher cause”.

The COVID city

Ian Goldin en Robert Muggah, Project Syndicate (31-08-2020)

Econoom Ian Gold en politicoloog Robert Muggah betogen dat de coronacrisis niet alleen voornamelijk steden hard getroffen heeft, maar specifiek de armste groepen in de overbevolkte delen van diezelfde steden. De pandemie vermorzeld in het bijzonder de dichtbevolkte, gemarginaliseerde wijken binnen grote steden met een informele economie, waar de banen laagbetaald zijn en niet op afstand gewerkt kan worden. De conclusie die hieruit voortvloeit is ernstig en niet overeenkomstig met het initiële idee dat de coronacrisis democratisch is en iedereen even hard treft: “socioeconomic factors, not physical geography, are a key determinant of contagion risk”. Muggah en Goldin stellen dat de pandemie aantoont dat een grondige herinrichting van de samenleving noodzakelijk is voor een gezonde bevolking. Het is evident dat dit proces moet beginnen bij de steden.

Corona en radicaal-rechts populisme: einde van een tijdperk?

Matthijs Rooduijn, Stuk Rood Vlees (26-08-2020)

De afgelopen maanden is vaak verkondigd dat de coronacrisis het einde zou kunnen betekenen voor rechts-populisme in Europa. Politiek socioloog Matthijs Rooduijn analyseerde de peilingen van de afgelopen zes maanden en aan de hand van PopuList classificeerde hij welke partijen geschaard konden worden onder de rechts-populistische partijen. Van de 31 partijen die Rooduijn onder de loep nam hebben 16 partijen steun verloren in het afgelopen half jaar. De steun voor radicaal-rechtse populisten is tussen maart en juni iets afgenomen, van 20,6% naar 19,5%, waarna het nagenoeg gelijk is gebleven in de opvolgende maanden. Rooduijn laat echter ook zien dat de partijen er redelijk bovenop zijn gekomen na afnemende steun. Daarnaast durft hij niet te voorspellen dat het tijdperk van rechtspopulisten erop zit “met flinke economische tegenwind voor de boeg, toenemennde ontevredenheid over de corona-aanpak van regeringen, en welig tierende complottheorieën”.

COVID-19 provides opportunity to form alliance of democracries

Anders Fogh Rasmussen, Kyodo News (25-08-2020)

De coronapandemie leidde tot drie simultane crises – een gezondheidscrisis, een economische crisis en een politieke crisis. Zonder ambitieuze en snelle acties lopen vrije, democratische samenlevingen het risico om in een diepere existentiële crisis te belanden. Dat stelt Anders Fogh Rasmussen, de voormalige premier van Denemarken en tussen augustus 2009 en oktober 2014 secretaris-generaal van de NAVO, in zijn opiniestuk voor het Japanse Kyodo News. De coronacrisis zorgde voor een versnelling van al gaande ontwikkelingen, leidde ertoe dat landen denken in de richting van korte-termijn eigenbelang en, door noodzaak, werden in democratische, vrije landen veelvuldig vrijheden afgenomen en politieke en economische macht gecentraliseerd. Volgens Fogh Rasmussen is het nu noodzaak dat een nieuwe, globale alliantie van democratieën opstaat tegen autocratische staten: “we have an opportunity for an ambitious new vision for multilateral cooperation, where the democracies of the world find new forms of collaboration and mutual reinforcement to counter the rising autocracies and write the global playbook for the post-COVID global order”. Fogh Rasmussen ziet hierin een belangrijke rol weggelegd voor Japan. De basis voor de nieuwe democratische alliantie zou een Japans-Europees-Amerikaans driemanschap moeten zijn die de Atlantische sfeer verbindt met de Pacific. Dit moet geen bureaucratische structuur worden zoals de Verenigde Naties, maar een verbond dat gefocust is gedeelde waarden en belangen, en opgebouwd worden rondom cruciale sectoren als technologie, gezondheid en handel.

Coronavirus could dethrone the neoliberalism that’s made the UK a basket case

Paul Rogers, Open Democracy (21-08-2020)

Het coronabeleid van de Britse overheid lijkt aan alle kanten te falen en de afgelopen maanden zijn veel kritische stukken verschenen over de aanpak van de regering. Het is natuurlijk makkelijk om achteraf te oordelen, maar dat is nog geen argument om Boris Johnson en zijn regering te verdedigen, aldus Paul Rogers, emeritus-hoogleraar vredesstudies aan de Universiteit van Bradford en consultant bij de Oxford Research Group. Ook lijkt de regering eerder gemaakte fouten te herhalen. Zo zouden Johnson en consorten net zoals zij in februari en maart deden, ook nu te laat in actie komen ten aanzien van de heropleving van het coronavirus in Europa. Rogers stelt de vraag hoe het komt waarom de UK faalt in haar coronabeleid terwijl zij een staat zijn die op de eerste plaats zou moeten staan. Een eerste verklaring ziet de professor in de incompetentie van een groot aantal kabinetsleden doordat zij voornamelijk gekozen worden op basis van hun loyaliteit. Een tweede verklaring is het feit dat Johnsons regering geobsedeerd was met hun Brexit-overwinning begin 2020 en daardoor zelfs niet in staat was om te reageren op een massale, vernietigende pandemie. De belangrijkste verklaring is volgens Paul Rogers de “unanswering belief in a system of deregulated shareholder capitalism” waarin een diep wantrouwen in lokale overheid, de publieke sector en intergouvernementele samenwerking schuilt. Dit heeft ook gedurende de coronacrisis de boventoon gevoerd en is, aldus Rogers, zeer schadelijk geweest. Daarnaast heeft de Britse overheid de rol van het parlement systematisch geclassificeerd waardoor de oppositie de afgelopen maanden de overheid niet ter verantwoording kon roepen

‘Revealed: “Sloppy” Whitehall departments spent 56m on COVID-19
consultants’,

Peter Geoghegan et al., Open Democracy (20-08-2020)

In samenwerking met The Guardian heeft Open Democracy gelekte documenten geanalyseerd waaruit blijkt dat de Britse overheid 56 miljoen pond aan contracten uitgaf aan consultancybureaus om de overheid te ondersteunen in de coronacrisis. De meerderheid van deze contracten werd ook nog eens uitgedeeld aan deze bureaus zonder dat andere bedrijven hierom konden concurreren. Het gaat om zestien grote particuliere consultancybureaus als Deloitte, PricewaterhouseCoopers en McKinsey, die zouden werken aan het track-and-trace-systeem, de aankoop van persoonlijke beschermingsmiddelen en de productie van beademingsapparatuur. Open Democracy en The Guardian hebben dit ontdekt aan de hand van gelekte contracten en documenten. Normaliter moet de Britse overheid binnen dertig dagen een volledige inventarisatie publiceren van de uitgedeelde contracten, maar dat heeft het in dit geval nagelaten. Gedurende de coronacrisis gebruikte de Britse overheid ‘special powers’ om normale aanbestedingsregelgeving te omzeilen en daardoor het uitdelen van contracten zonder concurrentie mogelijk te maken: “the usual rules were suspended in March at the start of the outbreak under an obscure piece of legislation which public bodies have used to avoid lengthy tendering processes’. Volgens een woordvoerder is dit onderdeel van een ‘unprecedented response tot his global pandemic” en volledig normaal in deze exceptionele omstandigheden.

Intentional disregard: Trump’s authoritarianism during the COVID-19 pandemic

Common Cause (augustus 2020)

In deze (politiek-gekleurde) publicatie van de Amerikaanse non-profitorganisatie Common Cause gaat men dieper in op Donald Trump en het falende Amerikaanse coronabeleid. Zij concluderen dat de coronacrisis niet zo catastrofaal moest of hoeft te zijn, maar dat de rampzalige situatie in de VS een voorspelbare uitkomst was van politieke beslissingen en handelingen. Ondanks dat het sterk gekleurd is, is het stuk de moeite waard om te lezen.

’How to hold elections safely and democratically during the COVID-19 pandemic’

Nic Cheeseman et al., The British Academy (augustus 2020)

In dit paper gaan 12 academici dieper in op verkiezingen ten tijde van de coronacrisis. Dit is zeker interessant met het oog op de recente ontwikkelingen in de Verenigde Staten, waar Donald Trump met man en macht probeert de financiering van de US Postal Services te blokkeren om zo het stemmen via de post onmogelijk te maken (zie artikel van Luke McGee, CNN, 20-08-2020). De auteurs concluderen dat het lastiger is om verkiezingen te houden gedurende de coronacrisis, maar dat de gehouden verkiezingen in de afgelopen maanden aantonen dat het niet onmogelijk is om eerlijke en veilige verkiezingen te houden.

What can previous recessions tell us about the Covid-19 downturn?

Brian Bell, Mihai Codreanu en Stephen Machin, The London School of Economics and Political Science (17-08-2020)

Bell, Codreanu en Machin onderzochten de coronacrisis en drie eerdere economische crises in de jaren tachtig, negentig en de Kredietcrisis (in het Verenigd Koninkrijk) om daaruit lessen te trekken over de mogelijke gevolgen van de coronacrisis. Ondanks dat de verschillende crises op andere industrieën en gebieden impact hadden, delen zij dat ze allemaal een disproportionele impact hadden op de zwaksten in de samenleving – ‘the poorest, the youngest, the least educated, and ethnic minorities’. De onderzoekers concluderen dat de groep ‘jongeren’ (18-24 jaar oud) het zwaarst getroffen zal worden door de economische effecten van de coronacrisis. Daarnaast stellen zij dat de vorige recessies allemaal significante schade aanbrachten op de lange termijn. Dit zal volgens hen ook voor de coronacrisis gelden.

Lockdown evaluations during the first wave of the COVID-19 pandemic

Frederik Jørgensen et al.,PsyArXiv (15-08-2020)

In meerdere Westerse democratieën werd gedemonstreerd tegen de aanpak van overheden gedurende de coronacrisis. Deze protesten kregen veel aandacht in de media, maar er is weinig bekend over de mate waarin deze de opvattingen van het bredere publiek weerspiegelen. Frederik Jørgensen et al proberen te verduidelijken hoe burgers in enkele Westerse democratieën denken over de door hun overheid genomen maatregelen. Zij onderzochten hoe ‘pandemie-specifieke’ en bredere politieke opvattingen in Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Hongarije, Italië, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Zweden zich verhouden tot de steun voor overheidsbesluiten in de eerste golf van de pandemie (maart-april), die gekenmerkt werd door streng overheidsbeleid. In alle landen is sprake van een gemiddeld tot hoge steun vanuit de burgers ten aanzien van de overheid en het gevoerde beleid. Een ander interessant punt uit het onderzoek, is dat de resultaten suggereren dat deze niveaus van steun worden gegenereerd door een unieke “coalition of fearful, prosocial and knowledgable individuals”. Ondanks dat deze groepen vaak politieke tegenstanders zijn, zijn hun belangen door de aard van de coronapandemie op elkaar afgestemd.

What’s behind mainland Southeast Asia’s surprising success against COVID-19?’

Joshua Kurlantzick, World Politics Review (11-08-2020)

De Amerikaanse journalist en medewerker van de Council on Foreign Policy Joshua Kurlantzick beargumenteert in zijn artikel dat veel landen in Zuidoost-Azië, ondanks dat zij tot de armere landen ter wereld behoren, de verspreiding van het coronavirus beter en effectiever wisten te bestrijden dan veel ontwikkelde landen. Het gaat dan voornamelijk de continentale landen van Zuidoost-Azië; Indonesië en de Filipijnen hebben het aanmerkelijk zwaarder te verduren. Volgens Kurlantzick voorspelden weinig toeschouwers – waaronder hijzelf – in de initiële fase dat deze landen het zo goed zouden doen en velen hadden kritiek op het gevoerde beleid. Myanmar, Thailand en Cambodja waren bijvoorbeeld erg traag met het stilleggen van verkeer met China en er werd veel foutieve informatie over het virus verspreid. Volgens Kurlantzick pakten de Zuidoost-Aziatische landen de draad echter snel op. De Amerikaan ziet het wijdverspreide dragen van mondkapjes (in sommige landen zelfs 95% van de bevolking) en het feit dat veel landen in de regio grote transparantie toonden over het coronavirus – zelfs de meer onderdrukkende regimes en ondanks het feit dat er op andere onderwerpen veel informatie achtergehouden wordt – als essentiële onderdelen van het effectieve beleid. Ook noemt Kurlantzick het feit dat veel continentale Zuidoost-Aziatische landen veel kosten dekken voor de bevolking, waardoor zij meer bereid zijn om zich te houden aan de maatregelen. De Amerikaan stelt dat dit een goed voorbeeld is voor andere armere (ontwikkeling)landen, aangezien het voornamelijk maatregelen betreft die makkelijk over te nemen zijn en een verschil kunnen maken ten aanzien van de effectiviteit van het coronabeleid.

The impact of COVID-19 on human rights and democracy

Khalid Cherkaoui Semmouni, International Policy Digest (08-08-2020)

De Marokkaanse politicoloog Khalid Cherkaoui Semmouni focust in zijn artikel op de impact van de coronacrisis op mensenrechten en democratie. Volgens Cherkaoui Semmouni waren vele maatregelen een inbreuk op fundamentele rechten en werd de democratie op grote schaal geschaad. In China maakte de pandemie het mogelijk om de controle op burgers te vergroten, in verschillende landen, zoals Iraq en Algerije, werden onder het mom van het coronavirus op grote schaal protesten de kop in gedrukt, de persvrijheid werd op grote schaal genegeerd, de economische malaise als gevolg van de crisis heeft impact op het recht op werk en de pandemie geeft Moskou de mogelijkheid om nieuwe technologie en macht om burgers te onderdrukken te testen. De Ccoronacrisis vormde volgens de politicoloog een goede toets voor samenlevingen, staten en internationale gemeenschappen. Hij komt helaas tot de conclusie dat zij echter gefaald zijn als het gaat om mensenrechten en democratie: “states are obligated to fight the pandemic by exceptional means, but they must respect the fundamental values of democracy, rule of law and human rights”.

Private actors & crisis. Scrutinising Australia’s national COVID-19 Commission Advisory Board

Elizabeth Hicks, The University of Melbourne, Melbourne School of Government (05-08-2020)

De coronacrisis is wereldwijd gepaard gegaan met een uitbreiding van de uitvoerende macht. Deze uitbreiding van de uitvoerende macht kan extra uitdagingen meebrengen voor de democratie wanneer deze in conflict komt met langer bestaande problemen op het gebied van regelgeving en cliëntelisme (de neiging van regeringen en andere regelgevende instanties om gedomineerd te worden door de belangen van een bepaalde groep actoren). In dit paper van de Melbourne School of Government ligt de focus op de National COVID-19 Commission Advisory Board (NCC) en vormt een casestudy van de risico’s die een met gevestigde belangen geallieerde uitvoerende macht in tijden van crisis met zich meebrengt. Er wordt onder andere ingegaan op de specifieke problemen die het benoemingsproces, de samenstelling, het gebrek aan transparantie en het gebrek aan wetgevende onderbouwing van de NCC met zich meebrengt. Volgens Hicks blijft in Australië de relatie tussen uitvoerende besluitvorming, politieke partijen en regelgeving een uitdaging voor de democratie. Dergelijke uitdagingen hebben ontegenzeggelijk invloed op de aard van nieuwe adviesraden en -structuren die ten tijde van crises in het leven worden geroepen om daarop te reageren. Hoewel dit niet per se onmiddellijk problematiek met zich meebrengt, reiken de risico’s van ondermijning van democratische beraadslaging door de uitvoerende macht verder dan de crisis zelf. Beslissingen die nu worden genomen, werken nog decennialang door. In het paper roept men dan ook op tot een bredere, contextuele toetsing van de tijdens de coronacrisis vastgestelde uitvoeringsregelingen.

Public health experts: the technocratic takeover of democracy comes at a high price for all of us

Eric Windholz, Monash University (03-08-2020)

Eric Windholz, hoogleraar rechtsgeleerdheid aan Monash University (Australië), maakt zich in zijn artikel zorgen over de grote invloed die de Coronacrisis en de daaropvolgende maatregelen hebben op de Australische democratie. Volgens Windholz kan men spreken van een autocratische technocratie in Australië: ‘Autocratic’ because the political power has been concentrated in the hands of a small group of people absent the checks and balances that normally control the exercise of power… and ‘technocracy’ because of the dominant role played by medical-scientific experts". Hoewel de hoogleraar inziet dat een autocratische technocratie bepaalde voordelen met zich mee kan brengen in tijden van crisis – tijdige, besluitvaardige en evidence-based besluitvorming bijvoorbeeld – is het niet zonder risico’s. Het kan lastig zijn voor overheden om het advies in de wind te slaan waar zij zelf om vroegen, alternatieve visies komen lastig aan bij de overheid, ook experts kunnen fouten maken, er is geen democratische controle en medische experts zijn wellicht vatbaar voor de ‘noble-cause bias’, wat kan resulteren in een ‘doel heiligt de middelen’-mentaliteit en daarmee andere sociale, politieke of economische overwegingen achterwegen laat. Volgens Windholz moet de technocratie dan ook verbreed en de autocratie verminderd worden. Hij ziet drie belangrijke punten:

  1. economische, politieke, sociale en humanitaire overwegingen moeten beter gewogen worden en daarom is een bredere expertise noodzakelijk;
  2. een balans vinden tussen deze overwegingen is ‘an inherently political decision’ en de beslissingsbevoegdheid moet dan ook liggen bij de gekozen vertegenwoordigers; en
  3. het primaat van het parlement moet terugkeren en het parlement moet haar controlerende rol weer uitvoeren.

A legitimacy crisis, civil conflict and a pandemic: how Libyan authorities used emergency powers to curb the spread of COVID-19

Democracy Reporting International (28-07-2020)

Dit rapport geeft een overzicht van de reactie in Libië op de coronapandemie, de juridische en politieke gevolgen ervan en het effect van de pandemie op rechten en vrijheden. De noodmaatregelen in Libië zijn versterkt door het ontbreken van een grondwettelijke clausule ten aanzien van noodmaatregelen en door het aanhoudende conflict tussen de door de Verenigde Naties erkende Government of National Accord (GNA) in het westen van Libië en de Interim Libyan Government (ILG) van generaal Haftar in Oost-Libië. Dit leidde tot ad-hoc-maatregelen op basis van vaak tegenstrijdige wetgeving om de pandemie te stoppen. De autoriteiten vertrouwden veelvuldig op zeer verschillende statuten om noodmaatregelen te treffen. Ook werden de opgelegde maatregelen regelmatig genegeerd door de burgers, vooral tijdens belangrijke gelegenheden zoals de Ramadan. Er is twijfel of er passende rechtsgrondslag voor de getroffen maatregelen, of dat de maatregelen voornamelijk werden gebruikt om politieke belangen te dienen en rechten en vrijheden te beperken.

Regie op corona

Yusuf Goedbloed en Arnoud Leerling, Binnenlands Bestuur (25-07-2020)

Met een opleving van het virus in het achterhoofd, lijkt de grote vraag van het moment te zijn: wie is er aan zet, op welke schaal moeten maatregelen worden genomen nu het virus weer meer opduikt? Volgens Yusuf Goedbloed en Arnoud Leerling, strategisch zorgadviseur en bestuurskundig adviseur, lijkt het kabinet minder regie te willen nemen en meer overlaat aan de regio’s. Goedbloed en Leerling denken dat de centrale regie samen moet gaan met decentrale maatregelen. Zij zijn bezorgd om te vergaande decentralisatie van taken en bevoegdheden en stellen dat de centrale overheid de regie moet blijven voeren. Om te komen tot decentralisatie van taken rondom corona naar veiligheidsregio’s moet de centrale overheid een aantal voorwaarden stellen, aldus Goedbloed en Leerling. Zo moeten op nationaal niveau generieke maatregelen worden gehandhaafd, zoals afstand houden en het dragen van mondkapjes, en moet men op decentraal niveau structureel overleg organiseren waar alle zorgpartijen gelijkwaardig aan deelnemen.

Majority of Georgians may reject COVID-19 vaccine, new survey suggests

Inge Snip, Open Democracy (23-07-2020)

De Georgische journaliste Inge Snip gaat in haar artikel in op een recent onderzoek onder de Georgische bevolking, waaruit bleek dat meer dan de helft van de Georgiërs sceptisch is ten aanzien van een Covid19-vaccin en dat het gevaar van het virus overdreven wordt. Dit zou volgens Snip grote problemen kunnen opleveren in de toekomst als een groot deel van de bevolking vaccinatie weigert. Het probleem is dat deze sceptische houding ten aanzien van een vaccin niet alleen het gevolg is van desinformatie via sociale media, maar ook vanuit politici en de orthodoxe kerk – een van de meest vertrouwde instituties in het land. Zo sprak de Georgische parlementariër Davit Jakubashvili over vloeibare nanochips die met vaccinatie ingebracht kunnen worden en stelden Orthodoxe priesters het vaccin slechts bedoeld is “to enslave humans, control people, subdue them”.

As councils prepare for a second wave, they are held back by the centre

Pawda Tjoa,The Municipal Journal (23-07-2020)

Pawda Tjoa gaat in haar artikel in op haar onderzoek voor de New Local Government Network waarvoor zij sprak met burgemeesters en andere lokale politici over voorbereiding op een eventuele tweede golf. De reden hiervoor is het feit dat zij verwachten dat de nieuwe, tweede golf een “lokale pandemie” zal zijn. Ondanks dat de Britse overheid afgelopen weken uitsprak meer capaciteit te bieden aan lokale overheden om de verantwoordelijkheden te dragen, zijn er grote zorgen onder lokale overheden – 91 procent van de councils is angstig voor de impact van een tweede golf op de lokale overheid en haar inwoners. Tjoa bespreekt een aantal van de belangrijkste bevindingen. Ten eerste noemt zij het feit dat lokale overheden nóg meer steun moeten krijgen vanuit de centrale overheid. Er moet meer financiële steun komen en data moet beter gedeeld worden vanuit de centrale overheid. Een tweede bevinding is het feit dat veel lokale politici stellen dat de berichtgeving vanuit de centrale overheid onvoldoende of vaag is. Dit geeft problemen ten aanzien van de houding van burgers, aangezien zij minder goed de regels zullen volgen. Ook verwachten zij dat de algemeen afnemende acceptatiegraad onder de bevolking desastreus zal zijn. Hetzelfde geldt voor het lage vertrouwen in belangrijke instituties onder de bevolking.

Did the COVID-19 pandemic revive nationalism?

Marco Antonsich, Open Democracy (22-07-2020)

De Italiaanse hoogleraar Marco Antonsich vraagt zich af, zoals de titel doet vermoeden, of de coronacrisis daadwerkelijk nationalisme nieuw leven heeft ingeblazen. Hij focust daarbij op Italië en Groot-Brittannië, zijn land van geboorte en het land waar hij woont en werkt. Volgens Antonsich toonde de pandemie het belang van natiestaten aan en was het ’t nationale frame dat cruciaal was in de eerste fase van de crisis. Er was sprake van een soort ‘rally-around-the-flag-effect’ en veel nationalistische uitspraken waren te horen onder burgers. De crisis toonde echter tegelijkertijd aan dat natiestaten verre van verenigd zijn. Etnische minderheden zijn grotendeels buiten beschouwing gelaten in de media, het virus had een desastreuzer effect op minderheden, de crisis toont de sociaal-economische ongelijkheden, regionale overheden en centrale overheden weken vaak af in hun visie en beleid. De Coronacrisis toont dus ook aan dat “nations matter, particularly as affective spaces of in times of crisis”, maar ook dat “nations continue to remain contested spaces, riddled with social tensions and territorial fractures”. Pas in de komende maanden zullen we daadwerkelijk conclusies kunnen trekken ten aanzien van het unificerende karakter van nationalisme.

Rights, democracy and governance during uncertain times of COVID19 pandemic

Ashish Vazirani en Mukesh Rawat, SSRN (21-07-2020)

Democratische staten moeten een goede balans vinden tussen de rechten en plichten van burgers om het systeem naar behoren te laten functioneren. Bijzondere, ingrijpende situaties – zoals de coronacrisis – zorgen vaak voor een onbalans. Vazirani en Rawat (Indian Institute of Technology) focussen in hun onderzoek op het democratische bestuur in India gedurende de coronacrisis. Zij onderzochten of en hoe de verwachtingen van burgers veranderden gedurende de crisis, in hoeverre burgers inzien welke rechten en plichten zij hebben, en het effect van de recente ontwikkelingen op de stabiliteit van de Indiase overheid. Zij concluderen dat verschillende rechten verschillend beïnvloed worden door onzekere situaties als de coronacrisis – economische rechten lijken belangrijker dan democratische rechten – , dat burgers meer verwachten van de overheid naarmate de onzekere situatie aanhoudt en dat burgers gedurende deze periodes meer bereid zijn om hun rechten op te geven. Daarnaast stellen zij dat burgers met meer vertrouwen in de democratie, minder verwachten van de overheid gedurende de coronacrisis en eerder bereid zijn zelf offers te brengen.

Councils at a crossroads: local government in a post COVID world

Nazeya Hussain, The Municipal Journal (09-07-2020)

Nazeya Hussain, beleidsexpert en uitvoerend directeur van de Engelse borough Kingston upon Thames, stelt in haar artikel dat de problematiek rondom de coronacrisis het belang van de lokale overheid nog sterker zichtbaar maakt. Jarenlang is bezuinigd op de lokale overheid en lokaal bestuur, maar de afgelopen maanden werd pas echt duidelijk dat de lokale overheid cruciaal is. Na de coronacrisis moet er dan ook een nieuwe relatie ontstaan tussen nationale, regionale en lokale overheid – “with local government at the heart, because we have an intimate understanding of our communities, places, people and services. This cannot be created at the centre, it has to be cultivated locally”.

Investeren in fundamenten en kwaliteit van onze samenleving is hard nodig

Andre Knottnerus, Sociale Vraagstukken (09-07-2020)

Zoals Penelope Dash e.a., beargumenteert ook André Knottnerus, voormalig voorzitter van de WRR, dat de coronacrisis aantoont dat economie en volksgezondheid nauw met elkaar verbonden zijn. Knottnerus stelt in zijn artikel dat de voortgaande stagnatie van de economie en samenleving veel grotere schade aan de volksgezondheid aan kan richten dan het coronavirus zelf. Door de economische crisis die voortkomt uit de pandemie, dreigen grote werkloosheid, dalende belastinginkomsten, stijgende rente en een enorme druk op overheidsbegrotingen, en kunnen sociale-zekerheidsnetwerken en cruciale publieke voorzieningen als gezondheidszorg en onderwijs in de problemen komen. Volgens Knottnerus moet een lange-termijn-strategie bedacht worden waarbij de aanpak zicht richt op drie niveaus: gezondheid, samenleving én economie. Hij benadrukt hierbij het belang van ‘schokbestendige publieke voorzieningen en krachtige overheidssturing op duurzaamheid’.

In search for an antidote. COVID-19 impact on Freedom of Expression

Natalie Alkiviadou en Jacob Mchangama, Verfassungsblog (09-07-2020)

Rechtsgeleerden Natalie Alkiviadou en Jacob Mchangama, oprichter van de Deense denktank Justitia, noemen de coronacrisis in hun artikel een ‘global censorship pandemic’. Denktank Justitia onderzocht censuur gedurende de coronacrisis en kwam tot een spijtige conclusie: tussen februari en juni 2020 werden wereldwijd zeker 70 veranderingen doorgevoerd in wetgeving en beleid waarbij een zekere vorm van censuur werd ingesteld en er vonden maar liefst 703 arrestaties plaats, veelal journalisten, verdeeld over 36 landen voor onder andere verdenking van verspreiding van nepnieuws. De rechtsgeleerden beamen dat het slim lijkt om in een exceptionele situatie als de coronacrisis censuur in te voeren, bijvoorbeeld om verspreiding van nepnieuws en misleidende of verwarrende informatie tegen te gaan, maar over het algemeen doet censuur meer kwaad dan goed. Censuur belemmert bijvoorbeeld ook de verspreiding van accurate informatie die cruciaal is om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Helaas vond censuur niet alleen plaats in autoritaire regimes, maar ook in democratieën was sprake van censuur, al dan niet in mindere mate. Volgens de auteurs moeten andere maatregelen getroffen worden, zoals het tegengaan van desinformatie en nepnieuws door middel van een “ecosysteem van nauwkeurige, betrouwbare informatie vanuit overheid naar burger”. Als censuur de belangrijkste vorm van het tegengaan van desinformatie blijft zien Alkiviadou en Mchangama een pessimistische toekomst: “The continued reliance on speech restrictive laws sets a potentially disastrous precedent at a time when the immune system of freedom, democracy and the rule of law is already weakened by more than a decade of backsliding in both autocracies and democracies. Without the antibody of free expression, the pathogen of encroaching illiberalism may cause long term damage more severe than COVID-19.”

Corona: draagvlak, protest, gedrag en economie

Milan Driessen en Peter Kanne, I&O Research (09-07-2020)

Milan Driessen en Peter Kanne constateren in hun onderzoek dat er in Nederland weinig steun is voor de protesten tegen coronamaatregelen. Nederlanders zijn vaker negatief (70%) dan positief (12%) over de protestacties. Uitgesplitst naar politieke voorkeur zijn per saldo alleen FvD-kiezers positief (44% positief om 35% negatief) over de protesten. De voornaamste redenen die de respondenten gaven om negatief te zijn over de protesten, zijn dat de regels er niet voor niets zijn, gezondheid voorop staat en de demonstranten teveel aan zichzelf denken. De voornaamste redenen om positief te zijn, zijn dat de economische gevolgen van de maatregelen niet in verhouding staan, de anderhalvemetersamenleving niet haalbaar of gezond is en men het democratisch recht heeft om te protesteren.

Parliamentary oversight under the COVID-19 emergency: striving against executive dominance

Elena Griglio, The Theory and Practice of Legislation (09-07-2020)

De coronacrisis is een aanzienlijke uitdaging voor de wisselwerking tussen de wetgevende en uitvoerende macht van de overheid. Terwijl de uitvoerende macht een overheersende rol in de wetgeving op zich heeft genomen gedurende de crisismaanden, worden parlementen in toenemende mate gemarginaliseerd. Onder deze omstandigheden wordt parlementair toezicht op de uitvoerende macht een strategische functie voor de democratische legitimiteit van beleidsvorming. Dat beargumenteert Elena Griglio in haar artikel, waarin zij reflecteert op de rol van parlementen. Griglio gaat dieper in op initiatieven die door parlementen in Europa zijn gestart en probeert te achterhalen wat er gebeurde op dit vlak, of de toezichtprocedures zijn veranderd en welke invloed de toezichtfunctie heeft gehad op het uiteindelijke resultaat van besluitvorming. Uit de analyse van de Italiaanse politicologe blijkt dat parlementen “een realistische en stapsgewijze aanpak hebben gevolgd om de continuïteit van het toezicht op de uitvoerende macht te waarborgen, waarbij zij prioriteit gaven aan de mechanismen die zij strategisch en logistiek haalbaar achtten”. Daarnaast stelt Griglio dat parlementen over het algemeen sterke stimulansen hebben om de door de coronacrisis ingezette veranderingen aan te grijpen om het toezicht te versterken.

Coronavirus in the Caucasus and Central Asia

Paul Stronski, Carnegie Endowment for International Peace – Moscow Center (08-07-2020)

Paul Stronski, Rusland en Eurazië expert voor de Carnegie denktank, stelt in zijn artikel dat landen in Eurazië en Zuid-Kaukasus een ongekende, problematische situatie verkeren door de coronacrisis. Haar traditionele, Westerse bondgenoten en Rusland zijn bezig met hun eigen situatie en problematiek, waardoor enkel China overblijft als mogelijke hulpbron. De Amerikaanse historicus verwacht dat de grote uitdagingen van de regio – wantrouwen in de overheden, alomtegenwoordige corruptie en wijdverspreide armoede – vele malen groter zullen worden. In de regio beschikt namelijk geen enkel land over de kenmerken die, volgens Stronski, nodig zijn om de coronacrisis goed te doorstaan: voldoende middelen, het vermogen om deze middelen effectief en efficiënt in te zetten, publiek vertrouwen in de overheid en goed bestuur. Ondanks dat geen enkel land over alle noodzakelijke kenmerken beschikt, zouden de meer autoritaire regimes – in Azerbaijan, Tajikistan en Turkmenistan – onbekwaam en beroerd overkomen: “the region’s autocrats are using the lockdowns to control not just the spread of the disease, but also the flow of information about it; clamp down on any potential dissent; and strengthen their hold on power. Governments that are more open with their citizens seem to perform better”.

How prioritizing health could help rebuild economies

Penelope Dash e.a., McKinsey & Company (08-07-2020)

Waar velen de coronacrisis enkel en alleen als een problematische periode zien, beschouwen Penelope Dash e.a. de pandemie tevens als een uitgelezen mogelijkheid om de wereld gezonder en welvarender te maken: “the COVID-19 pandemic has given the world a once-in-a-generation opportunity to advance broad-based health and prosperity”. Volgens de experts van McKinsey & Company is ‘gezondheid’ veelal buiten beschouwing gelaten in discussies over economische groei en welvaart. De pandemie, die begon als gezondheidscrisis, zal de wereldeconomie naar verwachting richting de 8% kosten. Volksgezondheid zou dus zeker wél een overweging moeten zijn in discussies over de economie. Sterker nog: “each year, poor health costs twice as much – around 15 percent of global real GDP”. Dash e.a. stellen dat het verbeteren van gezondheid een ‘maatschappelijke en economische game-changer’ kan zijn en de Coronacrisis leert ons vier lessen hoe dat te bewerkstelligen:

  1. ‘make health a key part of economicgrowth discussion’;
  2. ‘invest in health to build greater resilience’;
  3. ‘promote social and economic equity by improving health’; en
  4. ‘build on the innovation momentum sparked by the COVID-19 crisis to address other health conditions’.

‘Why Covid won’t kill off populism’

Matthew Goodwin, UnHerd (06-07-2020)

Niemand kan ontkennen dat de coronacrisis tot nu toe dramatisch was, en waarschijnlijk de komende maanden zal zijn, voor populisten wereldwijd. Overal ter wereld daalde de steun voor populistische politici. Van Bolsonaro tot Trump, van Le Pen tot Mateo Salvini, allemaal daalden zij in de polls. De Britse politicoloog Matthew Goodwin beargumenteert echter dat de coronacrisis niet in staat zal blijken het populisme definitief de nek om te draaien. Toen de Kredietcrisis begon had ook niemand kunnen bedenken dat we nu staan waar we staan: “It’s only by looking back now, over a decade later, that we can see how the crisis cleared the way for the rise of anti-establishment populism, the fragmentation of Europe’s party systems and much higher rates of political volatility”. Nu hebben we niet alleen te maken met een tweevoudige crisis, zoals de Kredietcrisis, maar een nog complexere, drievoudige crisis, die ontvouwt op drie fronten; de volksgezondheid, de economie en de politiek. Eén gevolg van de coronacrisis is, aldus Goodwin, inmiddels duidelijk: een grotere overheid die bereid is meer te spenderen en meer in te grijpen. Maar, dit sluit populisme niet uit. Wellicht zal populisme een andere vorm aannemen, maar de coronacrisis heeft te veel impact op de groep mensen die mainstream politiek al afkeurden: “even if the rollercoaster might be about to slow down it looks certain to me at least that we will not be getting off the ride anytime soon”.

Inspraak in de anderhalvemetersamenleving. Een onderzoek naar democratische innovatie tijdens de COVID-19 pandemie

Jeremy van der Heijden en Friso Selten (juli 2020)

De coronacrisis heeft in de afgelopen maanden het functioneren van de samenleving sterk veranderd en democratische processen onder druk gezet. Een goed werkende democratie is echter ook tijdens een crisis van cruciaal belang, daarbij hoort ook de mogelijkheid voor burgers om te participeren en invloed uit te oefenen op beleid. In dit onderzoek focussen Jeremy van der Heijden en Friso Selten (Universiteit Utrecht) op hoe lokale en regionale overheden in Europa participatie mogelijk maakten tijdens de coronacrisis. Er zijn vier belangrijke inzichten voortgekomen uit het onderzoek van Selten en Van der Heijden:

  1. de coronacrisis is een stimulans voor digitale participatie en gedurende de pandemie vond veel democratische vernieuwing online plaats;
  2. de meeste democratische innovaties tijdens de coronacrisis zijn gericht op informeren;
  3. het onderzoek wijst uit dat meer intensieve van top-down democratische innovaties – innovaties die meer inspraak mogelijk maken – niet ontstaan zijn tijdens de coronacrisis; en
  4. de democratische innovaties maken inspraak op het managen van de coronacrisis zelf niet mogelijk.

Depoliticising through expertise. The politics of modelling in the governance of COVID-19

Annabelle Littoz-Monnet, The Graduate Institute Geneva (07-07-2020)

Politicologe Annabelle Littoz-Monnet geeft in haar artikel kritiek op het feit dat de coronacrisis snel gedepolitiseerd werd en epidemiologische modellen het coronabeleid bepaalden – waaronder het opleggen van lockdowns en quarantaine. Door deze manier van werken zijn alternatieve geluiden, zoals die van filosofen en antropologen, onderdrukt en weggemoffeld. Hiermee wil Littoz-Monnet niet direct beargumenteren dat de epidemiologen en hun modellen fout zaten, maar zij wil duidelijk maken dat het tijdens een gezondheidscrisis belangrijk is om meerdere disciplines mee te laten denken en ook de maatschappij te betrekken bij het vormen van beleid.

“To vote or not to vote?”

Christina Binder en Adam Drnovsky, Verfassungsblog (07-07-2020)

De coronacrisis zorgt voor enkele grote uitdagingen met betrekking tot democratie. Eén van deze uitdagingen is de vraag of men wel of niet nationale, regionale of lokale verkiezingen door moet laten gaan. Rechtsgeleerde Christina Binder en Adam Drnovsky komen in hun artikel met “an international human rights perspective on elections”. Volgens de auteurs is er spanning tussen de plicht van overheden om gezondheid en leven te beschermen door face-to-face contact zo veel mogelijk te beperken, en het recht op politieke participatie en het vereiste van periodieke verkiezingen. Binder en Drnovsky komen echter niet met een expliciet antwoord op de vraag of verkiezingen door moeten gaan of niet. Dat is en blijft sterk afhankelijk van de nationale situatie. Als verkiezingen doorgaan is het ook waarschijnlijk dat niet aan alle verkiezingsstandaarden voldaan kan worden. Bepaalde afwegingen zullen noodzakelijk zijn, maar het is cruciaal dat een minimale standaard gehandhaafd blijft om verkiezingen van belang te laten zijn en publiek vertrouwen te behouden.

Law, leadership, and legitimacy in a time of disease

Cary Coglianese, The Regulatory review (06-07-2020)

Nu de speciale serie essays van The Regulatory Review over de coronacrisis officieel klaar is bespreekt Cary Coglianese, hoogleraar rechten en hoogleraar politicologie aan de University of Pennsylvania, in zijn artikel de grote lijnen in de corona-reeks. Volgens de Amerikaanse politicoloog zijn er vier belangrijke lessen te trekken. Ten eerste heeft de coronacrisis de bekende woorden van Tip O’Neill – ‘All politics is local’ – bevestigd. Gedurende de pandemie – een internationale gezondheidscrisis – had niet de internationale gemeenschap, maar juist de natiestaat het primaat: “as interconnected as the world has become, a global pandemic reveals how much governance remains at the level of the nationstate”. Ook toonde de coronacrisis dat het (nationale) rechtssysteem dynamisch moet zijn ten tijde van crises om een besmettelijk virus te kunnen bestrijden. Ten derde, de coronacrisis toont aan dat noodbevoegdheden vaak leiden tot legitimiteit. Ten aanzien van de huidige crisis gaat het voornamelijk over de uitvoerende macht die van begin af aan veel wetgevende macht verwierf en vrijgesteld werd van democratische en juridische controle: “these kinds of changes risk allowing governmental authorities to use the public health crisis as a pretext for accumulating power that they could ultimately abuse”. Ten slotte onderstreept de coronacrisis dat goed leiderschap cruciaal is. Goed leiderschap is noodzakelijk om het rechtssysteem en de bureaucratie in goede banen te leiden, maar ook essentieel voor goede coördinatie tussen nationale, regionale en lokale overheden en coöperatie tussen private en publieke sectoren.

Democracy will fail if we don’t think as citizens

Martin Wolf, Financial Times (06-07-2020)

De beroemde journalist Martin Wolf beargumenteert dat een stabiele middenklasse cruciaal is voor het voortbestaan van de democratie. Zeker in het post-corona tijdperk. De coronacrisis trof de wereld op een moment waar grote onzekerheden bestonden, die alleen maar groter en zichtbaarder werden gedurende de pandemie. Zonder een bloeiende middenklasse riskeren staten te vervallen in een plutocratie, demagogie of tirannie. Wolf maakt zich in zijn artikel dan ook hard voor ‘burgerschap’ als het centrale idee waar de politiek, maatschappij en economie om moet draaien, waarbij voor de staat het welzijn van alle burgers de primaire zorg is: “the institutions of politics must be susceptible to the influence of all citizens, not just that of the wealthiest”. Drie aspecten van burgerschap zijn volgens Wolf dan ook van cruciaal belang:

  • “loyalty to democratic politica land legal institutions and the values of open debate and mutual tolerance that underpin them;
  • concern for the ability of all fellow citizens to lead a fulfilled life;
  • and the wish to create an economy that allows citizens and their institutions to flourish".

Crises only sometimes lead to change. Here’s why

Sheri Berman, Foreign Policy (04-07-2020).

De coronacrisis lijkt voor velen een “turning point in history”. Grote namen als Henry Kissinger en Yuval Noah Harari spraken over de pandemie in woorden als “it will shape the world for years to come” en “it will forever alter the world”. De Amerikaanse politicologe Sheri Berman vindt dit een te snelle conclusie. Om van een crisismoment een historisch keerpunt te worden moet deze crisis ook benut worden door ‘revolutionairen’. Volgens Berman is de kans aanwezig dat de Coronacrisis uiteindelijk niet de geschiedenis in zal gaan als een geweldig keerpunt waarop alles beter werd.

Strategy, investment and policy for a strong and sustainable recovery: an action plan

Nicholas Stern e.a., The London School of Economics and Political Science (02-07-2020)

De Britse econoom Nicholas Stern stelt dat de coronacrisis een gezondheidscrisis met tragische, directe consequenties is, maar ook op economisch vlak zeer grote gevolgen zal hebben. De economische crisis door de pandemie zou nu zelfs al groter zijn dan de Kredietcrisis van 2008. In het rapport Strategy, investment and policy for a strong and sustainable recovery bespreken de onderzoekers de belangrijkste aandachtspunten voor toekomstig overheidsbeleid. Zij stellen onder andere dat er een duidelijke macro-economische visie nodig is om het vertrouwen van de bevolking en bedrijven te herstellen, banen te creëren en de economie te laten groeien. Ook spreken zij over institutionele hervormingen om de capaciteit uit te breiden en nieuwe mogelijkheden te creëren. Vervolgens merken Stern e.a. vijf cruciale gebieden aan waar de (Britse) overheid tijd en middelen in moet steken teneinde een deugdelijk post-Corona herstel te bewerkstelligen in het Verenigd Koninkrijk:

  • fysiek kapitaal (strategisch investeren in projecten),
  • menselijk kapitaal (investeren in educatie en vaardigheden),
  • kenniskapitaal (de ‘Industrial Strategy’ herzien en schone innovatie bevorderen),
  • natuurlijk kapitaal (investeren in landherstel, boomaanplanting en watermanagement) en
  • sociaal kapitaal (een visie voor een inclusief en duurzaam herstel ontwikkelen met betrokkenheid van lokale gemeenschappen).

Will coronavirus kill democratic local government?

Arianna Giovannini en Jonathan Davies,The Municipal Journal (01-07-2020)

Lokale overheden en lokaal bestuur in het Verenigd Koninkrijk worden al tijden ‘gedenigreerd’ door de elite in Westminster en zijn over de jaren sterk verzwakt door over-centralisatie, vermarkting en David Camerons ‘age of austerity’: “Local government soldiered on, but the traditions of ‘municipal England’ are much diminished”. De coronacrisis bedreigt echter het voortbestaan van lokaal bestuur in zijn geheel, zelfs in de huidige ‘post-municipalist form’. Dat stellen dr. Arianna Giovannini en Jonathan Davies, beiden hoogleraar aan Montfort University, in hun artikel. Zij vragen zich af wat hiervan de consequenties zouden zijn en hoe lokaal bestuur eruit komt te zien als de democratisch gekozen gemeente verdwijnt. Lokaal bestuur kan volgens Giovannini en Davies nooit helemaal verdwijnen, maar reorganisaties en opschaling zijn mogelijkerwijs de toekomst als het gaat om lokaal bestuur. Dit is niet de slechtste optie, maar zeker niet de beste. Met reorganisaties en opschaling wordt, aldus de hoogleraren, het ‘lokaal’ uit lokaal bestuur gehaald en zal men een hoge democratische prijs moeten betalen. Dit terwijl de coronacrisis ook aantoonde dat lokale overheden een cruciale rol vervullen in het persoonlijke leven van burgers en dat lokale politici beter zijn in het maken van keuzes die de gemeenschap beïnvloeden dan de politici in het centrale parlement.

Armoede door corona: “durf hulp te vragen”

Movisie (01-07-2020)

Roeland van Geuns, lector armoede interventie aan de Hogeschool van Amsterdam, gaat in gesprek met Movisie in op de armoede die ontstaat als gevolg van de coronacrisis. Volgens Van Geuns zijn het voornamelijk dezelfde groepen als normaal in moeilijke tijden die het hardst getroffen worden door de crisis; jongeren, horecapersoneel en iedereen die afhankelijk is van een flexibele of tijdelijke arbeidsmarktpositie. Daarnaast zal het consumentenvertrouwen sterk afnemen en is er een nieuwe groep die getroffen wordt, de ‘creative industry’ en dan met name de cultuursector. Pas wanneer de steunmaatregelen voor de kwetsbare groepen eind september gaan stoppen, zullen de effecten pas echt duidelijk gaan worden, maar Van Geuns denkt dat de crisis minimaal net zo zwaar zal zijn als die van 2008-2012. Van Geuns stelt dat gemeenten een grote rol moeten spelen ten aanzien van de ontstane armoede. Zij moeten goed gebruik maken van de gegevens en signalen die er zijn en de arme groepen goed informeren over de mogelijkheden. Daarnaast moeten gemeenten in onderhandeling met het rijk over de toepassing van de participatiewet, aangezien het onmogelijk zal zijn om alle aanvragen op de traditionele manier te verwerken.

Portugal’s response to COVID-19

Ana Santos Rutschman, The Regulatory Review (01-07-2020)

Rechtsgeleerde Ana Santos Rutschman focust in haar artikel op het beleid van Portugal gedurende de coronacrisis en waarom dit zo succesvol was. Ondanks de vele overeenkomsten met en ligging naast Spanje, heeft Portugal 30 keer minder doden dan haar buurland. Volgens Rutschman zijn daarvoor een aantal factoren van belang. Als eerste cruciale factor noemt Rutschman het tijdig ingrijpen van de Portugese overheid. De Portugese grondwet geeft de president de macht om een noodtoestand uit te roepen. Daarmee kreeg de Portugese overheid de macht om fundamentele grondrechten in te perken, zoals vrijheid van vergadering, stakingsrecht en vrijheid van vestiging. Een andere belangrijke factor noemt Rutschman de overgang van ‘the State of Emergency to the State of Calamity’. Dit gaf de regering de mogelijkheid om buiten het parlement of de president om een ‘state of calamity’ af te kondigen en is volgens Portugese rechtsgeleerden een minder grote inbreuk op grondrechten. Rutschman ziet in Portugal een voorbeeld voor andere landen: “by adopting a wide-reaching package of initial measures and only gradually lifting restrictions, the Portugese response confirms the need for early interventions matched by phased, closely monitored, reopening strategies”.

Leicester economist: our city was vulnerable to a coronavirus outbreak

Edward Cartwright, The Conversation (30-06-2020)

Een groot aantal coronabesmettingen trof eind juni de Britse stad Leicester, waarna een strikte lokale lockdown werd opgelegd. Volgens de econoom Edward Cartwright is het niet gek dat juist Leicester zo hard is getroffen. De Brit, professor economie aan Montfort University, stelt in zijn artikel dat dit te maken heeft met de grote armoede in de stad. Armoede is, aldus Cartwright, om een aantal redenen een voedingsbodem voor het virus. Ten eerste moeten arme arbeiders de deur uit om voedsel op de plank te krijgen. Zij kunnen niet eindeloos in lockdown blijven. Vervolgens zijn de werkplaatsen van de armere inwoners vaak een setting waar social distancing lastig of zelfs onmogelijk, en woont het armere gedeelte van de bevolking vaak in dichtbevolkte wijken, waardoor zij veelvuldig in contact komen met anderen en het virus zich snel verspreidt. Ook de recente uitbraken in Singapore en Duitsland zouden meer te maken hebben met armoede dan met andere factoren. De beelden van overvolle stranden roepen vaak woede en weerstand op, maar volgens Cartwright zijn armoede en economische noodzaak – ‘well away from public view’ – waarschijnlijker de oorzaak van nieuwe uitbraken. Het afroepen van een lokale lockdown zou een neerwaartse spiraal kunnen opleveren, aangezien deze de economie verder schaadt en de factoren die tot de uitbraak leidden versterkt. Cartwright komt in zijn artikel met een aantal aanbevelingen. Als de overheid inwoners en lokale ondernemingen niet financieel te hulp schiet, is de bevolking genoodzaakt om activiteiten te ondernemen die juist leiden tot uitbraken. Overheidssteun is dus noodzakelijk. Daarnaast stelt de econoom dat de medewerking van lokale partners en expertise over de lokale omstandigheden cruciaal is.

‘Personal sovereignty’ in pandemics

Luiza Bialasiewicz en Hanna L. Muehlenhoff, Open Democracy (30-06-2020)

Over heel Europa gaan rechts-populistische groeperingen de strijd aan met regeringen die beperkingen opleggen op individueel gedrag of mobiliteit gedurende de coronacrisis. Het is echter niet zo dat zij daarin alleen zijn. Verschillende politieke actoren, die beter te karakteriseren zijn als links-populistisch, mobiliseerde samen met de rechts-populisten rondom hetzelfde doel. De Pools-Italiaanse politicologe Luiza Bialasiewicz en Hanna Muehlenhoff, onderzoeker aan UvA, gaan dieper in op deze eigenaardige ontwikkeling die plaatsvindt in de Coronacrisis, ‘when it is precisely the well-being of the collective “we” that is at stake’. Ondanks dat deze politieke actoren op ideologisch vlak veel van elkaar verschillen, is bij beiden een verschuiving te zien van het collectieve naar het individuele als het gaat om het beschermen en claimen van rechten.

Continu onderzoek burgerperspectieven 2020:2

Sociaal en Cultureel Planbureau, (30-06-2020)

Nooit eerder vonden er zulke grote veranderingen plaats in de publieke stemming over de politiek, samenleving en economie dan tussen januari en april 2020. De COB toont aan dat de coronacrisis allesbepalend was. Ruim de helft van de mensen maken zich tamelijk veel tot heel veel zorgen over het coronavirus. Deze zorgen gaan voornamelijk over de gevolgen voor de volksgezondheid, de economie en de maatschappij. Er is veel onzekerheid over hoe de coronacrisis zich gaat ontwikkelen en wat de gevolgen op de lange termijn zullen zijn. Hoewel de verwachtingen voor de economie dramatisch zijn verslechterd, waarbij 85% een verslechtering verwacht, is er ook ruimte voor optimisme. Zo is er een enorme stijging van institutioneel vertrouwen, een stijging van maatschappelijk vertrouwen en grote trots op maatschappelijk veerkracht.

The latest figures are a wake-up call – the global Covid-19 crisis isn’t close to over

Adam Tooze, The Guardian (30-06-2020)

Adam Tooze, professor aan Columbia University, vraagt zich in zijn artikel af of de publieke opinie en de beleidsmakers in Europa en Azië, waar veel landen de eerste fasen van de coronacrisis doorstaan hebben, opgeroepen kan worden om de crisis globaal bij de horens te grijpen en de rest van de wereld te helpen. Zelfs met het oog op de toename in testen is het schokkend dat de afgelopen week evenveel besmettingen vastgesteld zijn – 1 miljoen – als grofweg de eerste drie maanden dat het virus over de wereld verspreidde. Volgens de Britse historicus is het dan ook noodzakelijk dat er gecoördineerde aanpak opgezet wordt onder leiding van de landen die de eerste periodes hebben doorstaan, met het oog op de coronacrisis in de Amerika’s, Afrika en India.

Local lockdowns could lead to civil disorder

Clifford Scott, The Conversation (29-06-2020)

De Britse stad Leicester kent op het moment een lokale lockdown, nadat er een sterke stijging was in het aan besmettingen in de omgeving. Een lokale variant was niet nieuw. Eerder implementeerden Italie, Duitsland, Portugal en China al lokale lockdowns. Het grijpen naar de lokale variant is in zekere zin logisch gezien de grote economische en sociale kosten die de nationale lockdown met zich meebrengt. Clifford Scott, professor sociologie, waarschuwt in zijn artikel echter voor de onrust die een lokale lockdown kan opleveren. Volgens Scott zullen veel inwoners de legitimiteit van lokale maatregelen in twijfel trekken. Een ander probleem ziet de Brit in het feit dat het niet alleen hoeft te gaan om steden, maar dat er ook sprake kan zijn van een ‘hyperlocal lockdown’ in specifieke wijken. Het lastige hieraan is het feit dat besmettingen en uitbraken veelvuldig overeenkomen met sociale, sociaaleconomische en etnische grenzen. Dit zou volgens Scott kunnen leiden tot grote woede, onrust en rellen.

What does it mean to be ‘in crisis’

Boris Buden, Open Democracy (29-06-2020)

Filosoof Boris Buden stelt de vraag wat het nou eigenlijk betekent ‘in een crisis te zijn’. Tot nu toe is er eigenlijk voornamelijk gebruik gemaakt van het begrip ‘crisis’ in beschrijvende termen, als een breuk met de normaliteit of een tijdelijke onderbreking. Dit begrip van crisis noemt Buden “mainstream public propaganda about the struggle with the disease and its strategic goal”. Het is niet zo dat het publiek overal ter wereld oproept om terug te keren naar normaal, maar het is een politieke belofte van de zittende elite. Zo’n belofte gaat volgens de Kroaat verder dan dat: “‘it is much more of a performative act of political mobilization, a call of action, which, as it is intrinsic to a political action, aims at shaping the future”.

Past pandemics exacerbated disadvantages – what we can learn from them about the coronavirus recovery

Peter Frankopan, The Conversation (26-06-2020)

Volgens historicus Peter Frankopan leren de pandemieën uit het verleden ons een aantal lessen die belangrijk zijn om mee te nemen bij beleidsvorming tijdens en na de coronacrisis. Frankopan, hoogleraar Global History aan de universiteit van Oxford, focust zich in zijn stuk specifiek op ongelijkheid als gevolg van een pandemie. Post-coronacrisis-beleid moet er, volgens Frankpon, op gericht zijn dat het ongelijkheid corrigeert. Als dit niet gebeurt kan het tot een toename van geweld, polarisatie, racisme en intolerantie leiden, zoals na de Spaanse Griep in interbellum-Duitsland.

A looming credibility crisis? Assessing the EU’s role as a peacebuilding power after COVID-19

Julia Strasheim, The London School of Economics and Political Science – British Politics and Policy blog (26-06-2020)

Julia Strasheim, programmamanager Europese en internationale politiek van de Bundeskanzler-Helmut-Schmidt-Stiftung, beargumenteert in haar artikel dat de EU haar positie als vredeskracht al vóór de Coronacrisis aan het verliezen was, en dat dit gedurende de crisis in versnelling is gekomen. De belangrijkste oorzaak waardoor de EU haar status verliest is het feit er sprake is van democratische achteruitgang binnen haar eigen grenzen. Hongarije gooide de democratie afgelopen tijdens de coronacrisis overboord en zette daarmee de status van de EU verder onder druk. Strasheims aanbeveling luidt dan ook: “practice what you preach”.

The triple crisis shaking the world

Joschka Fischer, Project Syndicate (26-06-2020)

Volgens Joschka Fischer, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en vicebondskanselier van Duitsland, is de huidige pandemie niet alleen een gezondheidsramp maar ook een historische gebeurtenis die grote veranderingen in gang gaat zetten. Er is geen terugkeer naar normaal mogelijk. Fischer ziet in de coronacrisis een mogelijkheid voor Europa, dat economisch en geopolitiek gezien achteruitgang kende, om haar tekortkomingen aan te pakken. Het heeft, volgens Fischer, de politieke waarden (democratie, rechtsorde en sociale gelijkheid), de technische know-how en de kracht om doortastend te handelen om zowel de eigen situatie als die van de hele wereld te verbeteren.

No unity in the United Kingdom

Catriona Mullay, Verfassungsblog (26-06-2020)

Catriona Mullay stelt in haar artikel dat de Britse problematiek rondom de coronacrisis illustratief is voor de politieke en wettelijke instabiliteit van het Verenigd Koninkrijk, zeker nu zij op het punt staat de EU te verlaten. Dat komt onder andere doordat het er niet in slaagde een gemeenschappelijk beleid te voeren. In de eerste maanden van de crisis ging het nog redelijk goed, maar dat is totaal omgeslagen: “emerging from lockdown is where unity of the COVID-19 response broke down”. Deze ‘disunity’ leidde er onder andere toe dat de Schotse onafhankelijkheid weer hoog op de agenda kwam. De coronacrisis kan op deze manier grote gevolgen hebben voor de Britse regering.

Coronavirus has brought the welfare state back, and it might be here
to stay

Jeevun Sandher en Hanna Kleider, The Conversation (24-06-2020)

Sandher en Kleider, onderzoekers aan King’s College London, stellen in hun artikel dat de coronacrisis de welvaartsstaat ‘terugbracht’ en dat deze zich verder kan gaan uitbreiden. De onderzoekers vergelijken de coronacrisis met de Tweede Wereldoorlog, die leidde tot het uitbouwen van de welvaartsstaat als gevolg van universeel leed en inbreuk op de gehele populatie, ongeacht welvaartsdistributie of beroep. Sandher en Kleider zijn echter voorzichtig. Omdat de coronacrisis over het algemeen toch de kansarmen harder treft dan de welvarende groepen in de samenleving, zal het bestaan en uitbreiden van de welvaartsstaat afhangen van publieke angst voor verlies van welvaart en levensonderhoud.

Thailand’s ‘managed democracy’ is under pressure’

Siripan Nogsuan Sawasdeee, International Politics
and Society Journal
(19-06-2020)

De Thaise politicologe Siripan Nogsuan Sawasdeee stelt in haar artikel dat er drie factoren lijken te zijn die uitmaken of overheidsbeleid succesvol is in het bestrijden van de pandemie en niet bij een specifiek type regime horen. Dat zijn:

  1. tijdig en proactief reageren;
  2. sterke, functionerende overheidsinstituties;
  3. publiek vertrouwen in de overheid en acceptatie van overheidsmaatregelen.

Vervolgens gaat zij in op de situatie in Thailand. Volgens de politicologe toont de Thaise politieke situatie aan dat de Coronacrisis in een ‘deficient democracy’ door autoritaire leiders gebruikt kan worden om hun macht te versterken en hun systeem aan de buitenwereld te verkopen

Is the government calling time on the two-metre rule?

Gemma Tetlow, Institute for Government (18-06-2020)

De Britse econome Gemma Tetlow beargumenteert in haar artikel dat de Britse overheid nogmaals goed na moet denken over het opheffen van maatregelen als de ‘two-metre-rule’. Tetlow stelt, zoals vele economen de afgelopen weken, dat de Britse overheid moet oppassen dat zij niet te vroeg de maatregelen versoepelen. Volgens Tetlow is het Britse volk nog niet toe aan verlichting van de maatregel, aangezien 58 procent van de respondenten aangaf de twee-meter regel te willen behouden. Ook stelt zij dat er meer zekerheid moet zijn met betrekking tot verspreiding van het virus, aangezien een tweede golf nog desastreuzer zou zijn voor de economie dan het voortzetten van maatregelen.

Het openbaar bestuur voorbij Corona. Reflecties op de impact van de
Coronacrisis op het openbaar bestuur, de democratie en de rechtsstaat

Raad voor het Openbaar Bestuur, ROB, (18-06-2020)

Tijdens crises is reflectie een haast onmogelijke opgave, maar tegelijkertijd zijn ruimte voor bezinning en analyse onmisbaar om een crisissituatie doeltreffend het hoofd te bieden. De ROB nodigde daarom tientallen wetenschappers, bestuurders en ambtenaren om een verkenning op te stellen over de invloed van de coronacrisis op het functioneren van het openbaar bestuur, de democratie en de rechtsstaat.

The world after Covid-19

Syed Sharfuddin, The Round Table (17-06-2020)

Syed Sharfuddin stelt in zijn artikel dat de coronacrisis de wereld sterk gaat veranderen op economisch en sociaal gebied. Eerdere bedreigingen ten aanzien van individuele en sociale vrijheden zorgden niet voor een verandering van onze manier van leven, maar de coronacrisis dreigt hier verandering in te brengen. Sharfuddin verwacht dat er een nieuwe wereldorde zal ontstaan onder leiding van sterke landen die de lessen van de coronacrisis meenemen. Het zal volgens Sharfuddin cruciaal zijn om ook op de arme, afhankelijke landen met een laag BBP te letten: “in the march of civilisation, survival of the fittest will not work”.

The territorial impact of Covid-19: managing the crisis across levels of government

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, The territorial impact of Covid-19: managing the crisis across levels of government (16-06-2020)

De OECD ziet in de coronacrisis een van de grootste economische crises van de afgelopen decennia en gaat ervan uit dat de wereldwijde economische activiteit met 6 tot 7,6 procent gaat afnemen. In dit paper gaat de OECD in op de economische, sociale, gezondheid en fiscale impact van de coronacrisis. Sub-nationale overheden staan volgens de OECD aan de frontlinie in het gevecht tegen Covid-19 en zijn cruciaal voor de afloop van de crisis. Daarnaast stelt men in het rapport dat de lokale en regionale impact van de coronacrisis sterk heterogeen is. Dit heeft belangrijke implicaties voor de crisisaanpak en beleidsmaatregelen. En omdat de verantwoordelijkheden gedeeld zijn, moet meer coördinatie plaatsvinden tussen sub-nationale, nationale en transnationale overheden.

The political scar of pandemics

Cevat G. Aksoy, Barry Eichengreen en Orkun Saka, The London School
of Economics and Political Science
(juni 2020)

Aksoy, Eichengreen en Saka beargumenteren in dit onderzoek dat de coronacrisis waarschijnlijk een ‘long-lasting political scar’ achter zal laten bij de jongere generaties. De economen deden een grootschalig onderzoek naar de effecten van pandemieën op het vertrouwen van burgers in de politiek, politieke leiders, de overheid en verkiezingen. Zij concluderen dat een pandemie het vertrouwen voornamelijk in democratieën zeer negatief beïnvloedt. Tegelijkertijd beïnvloedt het vertrouwen in de overheid de “capacity of a society to organise an effective collective response to an epidemic”. De implicaties van het onderzoek zijn volgens de auteurs schrikbarend.

Kwetsbaarheid en veerkracht. WRR-reflecties op de
langetermijngevolgen van de coronacrisis

Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, WRR (16-06-2020)

Naast het feit dat COVID-19 voor een gezondheidscrisis zorgt, zeten de Coronacrisis en de maatregelen die naar aanleiding daarvan genomen worden alle domeinen van de samenleving onder druk. In de WRR-notitie ‘Kwetsbaarheid en veerkracht’ stelt men dat er waarschijnlijk geen “terugkeer naar normaal” zal plaatsvinden, maar dat er naar alle waarschijnlijkheid ook geen radicale veranderingen plaats zullen vinden. De focus ligt in de notitie op mogelijke ontwikkelingen op de middellange en lange termijn, de post-Coronacrisis-periode en de periode waarin sprake is van een anderhalve metermaatschappij. De auteurs zien acht kwesties als grote beleidsuitdagingen voor de toekomst.

  • Ten eerste, de regierol voor de overheid. De Coronacrisis toont aan dat de overheid als ‘scheidsrechter’, een die slechts kaders stelt, beperkingen kent en benadrukt het belang van een capabele overheid die inhoudelijk stuurt.
  • Ten tweede, de positie van flexibele arbeid. De Coronacrisis legt de noodzaak bloot van een beter evenwicht op de flexibele arbeidsmarkt en herziening van het socialezekerheidsstelsel.
  • Beleidsuitdaging drie is de verschillen in veerkracht en incasseringsvermogen van mensen. Mensen die al in een lastige maatschappelijke positie verkeerden voelen de Coronacrisis extra hard. De overheid moet hierop alert zijn.
  • Ten vierde, de veerkracht en maatschappelijke rol van het bedrijfsleven. Volgens de auteurs blijkt de scheidslijn tussen ‘publiek’ en ‘privaat’ ‘poreuzer dan we voor de crisis aannamen’ en is een kritische blik op ‘de maatschappelijke inbedding van het bedrijfsleven’ nodig.
  • Als vijfde uitdaging noemt de notitie de digitale kansen én risico’s.
  • De zesde beleidsuitdaging is de toekomst van Europese samenwerking. De coronacrisis toont de Nederlandse afhankelijkheid van Europa en dat voor Nederlands herstel ook het herstel van andere EU-lidstaten nodig is.
  • Beleidsuitdaging zeven is de toekomst van globalisering. Ondanks dat Nederland baat heeft bij globalisering, toont de coronacrisis aan dat ‘vergaande internationale verwevenheid’ ook een risico is.
  • Als achtste uitdaging noemen de auteurs de immense kosten van de coronacrisis. Een rechtvaardige verdeling van de kosten is essentieel voor ‘het draagvlak voor ons economische systeem en de sociale cohesie’.

De coronacrisis en het herstel van de crisis vereisen samenwerking en collectieve verantwoordelijkheid op drie niveaus. Het is essentieel dat het gevoel van collectieve verantwoordelijkheid behouden blijft en niet verslapt naarmate mensen ‘crisismoe’ worden. Ook is samenwerking tussen overheid, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven onmisbaar. Als derde is samenwerking op internationaal niveau nodig voor herstel.

Firm priorities for fragile states

David Cameron, Ellen Johnson Sirleaf en Donald P. Kaberuka, Project Syndicate (16-06-2020)

Veel aandacht gaat uit naar het feit dat de Coronacrisis zwakkeren in de samenleving harder zou treffen dan de rijken en machtigen. De voormalige Britse premier David Cameron, Donald P. Kaberuka en Ellen Johnson Sirleaf, voormalig president van Liberia, stellen dat dit ook het geval gaat zijn wat betreft landen. Arme landen in Afrika en het Midden-Oosten zijn redelijk buiten beschouwing gelaten als het gaat om berichtgeving over de Coronacrisis en men achtte de kans groot dat deze landen de pandemie konden ontsnappen door hun isolatie. Volgens de auteurs zullen de armere, onderontwikkelde landen echter juist hard getroffen worden en zij geven hiervoor een aantal redenen. Arme landen, zoals onder andere Jemen, Sudan, Sierra Leone, Myanmar en Afghanistan, missen precies wat nodig is om de pandemie te bestrijden: “a government with the institutional capacity to devise and deliver a comprehensive plan of action, effective police to enforce rules, social programs to deliver money and supplies and health services to care for the infected”. Daarnaast missen deze landen vertrouwen in de overheid en politieke legitimiteit, doordat zij vaak herstellende zijn van conflicten of geteisterd worden door corruptie. Hierdoor zal de bevolking in deze landen veelal niet bereid zijn zich te laten leiden door de overheid. Ook missen de armere landen een sterke private sector en zullen zij hard getroffen worden door de economische malaise in de rest van de wereld.

How COVID-19 deflated the Austrian populist radical right

Hans-Georg Betz, Open Democracy (16-06-2020)

Politicoloog Hans-Georg Betz, hoogleraar aan de Universiteit van Zürich en expert op het gebied van populisme en radicaal-rechts, kijkt in zijn artikel naar de verliezen die de FPÖ heeft geleden gedurende de Coronacrisis. Betz komt met een aantal observaties die ook interessant zijn ten aanzien van rechtspopulistische partijen in andere landen. Eerst gaat Betz in op het feit dat de FPÖ geen politiek winst wist te behalen door gematigd te reageren op de grote uitbraak in het skiresort Ischgl. Ondanks dat zij hard reageerden op de Tiroolse overheid dat deze niet tijdig reageerde, stelde de FPÖ dat dit niet het moment was voor discussie, maar dat het belangrijk was om lessen te leren die levens zouden kunnen redden. Een tweede reden waarom de FPÖ verlies heeft geleden in de polls is dat de politieke issues waar het hele programma omheen gebouwd is – de Islam en vluchtelingen – weinig aandacht krijgen: “the coronacrisis has exposed the poverty of the FPÖ’s program”. Volgens Betz moet echter niet uitgesloten worden dat de rechtse populisten een inhaalslag gaan maken. Zij hebben in de lockdown een nieuw issue gevonden waarmee zij op de voorgrond kunnen treden en de FPÖ is in Oostenrijk de grootste voorvechter geworden van ‘de terugkeer naar normaal’. Het groeiende ongeduld onder de Oostenrijkse bevolking zou ertoe kunnen leiden dat de FPÖ meer en meer aandacht zal krijgen en gaat stijgen in de polls.

De geopolitieke gevolgen van de Coronacrisis

Rob de Wijk, The Hague Centre for Strategic Studies (15-06-2020)

Gedurende de afgelopen maanden kreeg de EU te maken met de vierde crisis in tien jaar tijd, de Coronacrisis. Deze Coronacrisis omvat eigenlijk drie crises: de uitbraak van het virus, een recessie en een geopolitieke paradigmaverandering. Daarbij komt nog het feit dat ook Brexit en klimaatverandering enorme aandacht vragen en er sprake is van wereldwijd opkomend populisme. Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Leiden, vraagt zich af of ‘de nationale politieke systemen en daarmee internationale organisaties als de EU en de NAVO’ dit allemaal aankunnen. Als dit niet het geval blijkt te zijn, komt daarmee ‘de economische veiligheid, de territoriale integriteit en de
maatschappelijke en politieke stabiliteit van Nederland’ in gevaar. Een beleidsomslag is volgens De Wijk noodzakelijk. Er zijn twee mogelijkheden: ofwel verdieping van de Europese samenwerking en verdere verdieping van de EU ‘met alle pijnlijke politieke keuzes van dien’, of toestaan dat de Europese samenwerking verwatert en daarmee mogelijk imploderen van de EU.

Fear of coronavirus, not lockdown, is the biggest threat to the UK’s economy

Simon Wren-Lewis, The Guardian (15-06-2020)

De Britse econoom Simon Wren-Lewis benadrukt nogmaals dat het opheffen van de lockdown geen zin heeft zolang de bevolking bang is voor het virus en het idee heeft dat de uitbraak nog niet onder controle is. Ook zonder een lockdown zou de economische schade groot zijn geweest, volgens Wren-Lewis waarschijnlijk zelfs even groot. Eerder onderzoek van de econoom naar de economische impact van een pandemie zou uitwijzen dat maatschappelijke consumptie enorm belangrijk is en ook zonder lockdown drastisch zou afnemen omdat een groot aantal mensen uit angst voor het virus thuisblijft. Wren-Lewis
stelt dat bars en restaurants ook na opheffen van de Britse lockdown niet rendabel zouden zijn, zoals ook te zien is in Nederland op het moment, en de economie niet op gang gebracht kan worden door de restrictieve maatregelen voortijdig op te heffen.

Democracy versus the pandemic

Larry Diamond, Foreign Affairs (13-06-2020)

In dit zeer interessante artikel gaat de beroemde Amerikaanse politicoloog en socioloog Larry Diamond in op de effecten van de Coronacrisis op de democratie en de gevaren die op de loer liggen. Het zal nog jaren duren voordat echt duidelijk is wat de impact van de Coronacrisis op de democratie was, maar Diamond stelt dat er wel een aantal factoren zijn die van invloed zullen zijn op de uitkomst. Ten eerste zal de duur van de Coronacrisis en de impact ervan op de economie en maatschappij cruciaal zijn. Daarnaast zal van belang zijn in hoeverre democratieën beter presteren dan autocratieën gedurende de Coronacrisis, zowel ten aanzien van gezondheid als de economie. De Amerikaan is niet positief over de toekomst en stelt dat er genoeg reden tot zorg is. Zo treft de Coronacrisis de wereld op een moment waar democratieën wereldwijd al onder druk staan. Ook uit Diamond zijn zorgen over het gebruik van surveillance technologie. Dit kan ‘with the proper democratic oversight and restraints’ zeer waardevol zijn voor bestrijding van het virus, maar makkelijk gebruikt worden om burgers te bespioneren en voor sociale controle. Het houden van verkiezingen is een ander dilemma waar Diamond zich zorgen over maakt. Enerzijds kan het houden van verkiezingen een klap zijn voor de democratie als de oppositie geen campagne kan voeren en kiezers massaal thuisblijven, anderzijds kan het niet houden van verkiezingen ertoe leiden dat een ongewenste of impopulaire regering langer aan de macht blijft. Het is echter niet allemaal negatief, zo stelt Diamond dat de ‘downward democratic spiral’ teruggedraaid kan worden. Dat vereist wel grootschalige mobilisatie van civil societies, effectief democratisch management van de crisis en hernieuwing van de Verenigde Staten als wereldleider.

The Covid-19 pandemic has shattered the myth of a borderless
Europe

Jaume Castan Pinos en Steven M. Radil, The London School of Economics and Politics – European Politics and Policy blog (12-06-2020)

Sinds het einde van de Koude Oorlog was er een heilig geloof in ‘the myth of a borderless Europe’. Ontwikkelingen als de Verdragen van Schengen, economische integratie en uitbreiding van de EU droegen bij aan het geloof dat nationale grenzen in Europa iets uit het verleden zouden worden. Volgens politicologen Jaume Castan Pinos en Steven M. Radil zorgde de Coronacrisis ervoor dat juist het idee van een ‘borderless Europe’ tot het verleden behoort. Het sluiten van de nationale grenzen was een van de eerste maatregelen die staten troffen toen de Coronacrisis begon: ‘borders have been enthusiastically embraced by authoritarian states, liberal democracies and hybrid regimes alike as one of the main artefacts to halt the spread of the virus’. Gedurende de vluchtelingencrisis kwamen er al barsten in ‘the myth of a borderless Europe’, de Coronacrisis draaide het volledig de nek om, aldus de hoogleraren. Dit heeft politieke implicaties voor de toekomst. Zo stellen de auteurs dat ‘a global revival in bordering practices’ waarschijnlijk is en dat de EU er alles aan zal moeten doen om haar legitimiteit, vertrouwen en steun op te krikken.

Science and the Swiss public: science-related perceptions and sources of information in Switzerland

Expert groep ‘Communicating Sciences and Arts in Times of Digital Media’, Swiss academics of arts and sciences (11-06-2020)

Dit is een hoofdstuk uit een groter, in 2021 te verschijnen publicatie van de expert groep. Hierin wordt geëvalueerd hoe de Zwitserse bevolking aankijkt tegen de wetenschap. De groep stelt dat de coronacrisis hier een grote invloed op had. Zij benoemen vier ontwikkelingen:

  1. Vertrouwen in de wetenschap is toegenomen gedurende de pandemie;
  2. De pandemie zorgde voor een toenemende interesse en aandacht voor wetenschap- en Corona-gerelateerd nieuws;
  3. Traditionele media als tv, radio en kranten werden beduidend belangrijker gedurende de Coronacrisis;
  4. In veel landen zag het publiek nieuws en berichtgeving over Covid-19 als alarmistisch, maar dit was minder het geval in Zwitserland.

The long shadow of the future

Steven Weber en Nils Gilman, Noema Magazine (10-06-2020)

In dit zeer interessante artikel stellen politicologen Steven Weber en Nils Gilman dat de coronacrisis een live test is voor de effectiviteit, capaciteit en legitimiteit van overheden, politieke leiders en sociale contracten. Hoewel het lastig is om lange termijn voorspellingen te doen terwijl de crisis nog gaande is, zijn er enkele zaken duidelijk geworden in de eerste fasen van de crisis. Weber en Gilman, beiden verbonden aan de denktank Berggruen Institute, onderscheiden drie ‘patronen’ die landen volgden in de initiële fase van de crisis. Landen met patroon A, waar landen als Singapore en Taiwan onder vallen, waren alert en ondernamen snel en effectief actie, waardoor zij het aantal besmettingen en stergevallen laag hielden. China en Zuid-Korea representeren patroon B. Een in eerste instantie ongecontroleerde uitbraak werd in deze landen met draconische maatregelen in verschillende mate succesvol teruggedrongen. Dan zijn er landen als Italië, de Verenigde Staten en Iran die te categoriseren zijn onder patroon C. Hier werd te lang gewacht en ontstonden grote uitbraken met vele doden tot gevolg. In tegenstelling tot wat vaak beweerd werd tijdens de eerste maanden van de crisis, concluderen de politicologen dat er geen correlatie is tussen regimetype en de uitkomst van de coronacrisis. Autoritaire en democratische regimes zijn onder elk van de drie patronen te vinden. Weber en Gilman benoemen drie blijvende veranderingen als gevolg van de pandemie:

  1. “a government or society’s capacity for technical competence in executing plans matters more than ideology or structure. The most effective arrangements … have been found in countries that combine a participatory public culture of information sharing with operational experts competently executing decisions”;
  2. “hyper-individualist views of privacy and other forms of risk are likely to be submerged as countries move to restrict personal freedoms and use personal data to manage public and aggregated social risks”; en
  3. “countries that are able to successfully take a longer view of planning and risk management will be at a significant advantage.”

COVID-19: A magnifier of social inequality

Adam Przeworski, The Graduate Institute Geneva Global
Governance Centre
(10-06-2020).

De Pools-Amerikaanse politicoloog Adam Przeworski stelt in zijn artikel dat de Coronacrisis niet de ‘great equalizer’ is zoals velen zeggen. De pandemie zorgt voor grotere ongelijkheid op zowel economisch gebied als ten aanzien van de gezondheid, en treft het de minder welgestelden harder dan de rijken en machtigen. Volgens Przeworski, die voornamelijk kijkt naar de Verenigde Staten, versterkt de Coronacrisis al bestaande klassenverschillen op twee manieren. Ten eerste, de lagere- en middenklasse zijn oververtegenwoordigd ten aanzien van de ‘essentiële beroepen’ en dus meer blootgesteld aan het virus. Ten tweede, het aantal inwoners per huishouden is groter onder de lagere klassen, waardoor deze mensen minder mogelijkheid hebben om zichzelf te isoleren. De Coronacrisis is hét moment om na te denken over de ethische aspecten en de prioriteiten van overheidsbeleid, aldus Przeworski.

Political trust during the COVID-19 pandemic: rally around the flag or lockdown effects?

Dominik Schraff, Researchgate (06-2020)

Dominik Schraff deed onderzoek naar politiek vertrouwen ten tijde van de Coronacrisis. Hij keek naar een representatief onderzoek onder de Nederlandse bevolking gedurende maart 2020. De Zwitserse politicoloog beargumenteert dat hoge mate van collectieve onzekerheid en angst leidden tot een ‘rally around the flag dynamic’, waardoor de ‘rational evaluation of policies and measure’ aan belang verliest. Normaliter zijn de twee belangrijkste bepalende factoren voor politiek vertrouwen economische prestaties en sociaal, interpersoonlijk vertrouwen. Deze twee factoren worden minder belangrijk naar mate het aantal coronabesmettingen oploopt. Recente onderzoeken naar politiek vertrouwen richtten zich voornamelijk op de restrictieve maatregelen, maar volgens Schraff moet juist gekeken worden naar de ‘dynamiek van de pandemie’. Niet de maatregelen zijn bepalende factoren ten aanzien van politiek vertrouwen, maar het aantal besmettingen is leidend: ‘the exceptional collective threat created by the pandemic fundamentally changes political trust formation… This is driven by the intensity of the crisis and not the specific government measures".

The pandemic and political order

Francis Fukuyama, Foreign Affairs (July/August 2020).

Francis Fukuyama gaat dieper in op de effecten van de Coronacrisis op democratie en politiek, en is zowel positief als negatief over de toekomst. Enerzijds lijken al gestarte ontwikkelingen, zoals isolationisme, nationalisme en xenofobie alleen maar toe te nemen en te versnellen als gevolg van de pandemie. Anderzijds hebben grote crises al vaker juist geleid tot democratisering en andere positieve uitkomsten. Zeker tijdens de Coronacrisis: ‘the practical realities of handling the pandemic favor professionalism and expertise; demagoguery and incompetence are readily exposed.’ De uiteindelijke uitkomst zal volgens beroemde Amerikaanse politicoloog per staat verschillen en afhankelijk zijn van hoe zij uit de Coronacrisis komen. Hoe succesvol staten zullen zijn in het beperken van de Coronacrisis zal, aldus Fukuyama, niet direct afhankelijk zijn van het type regime, maar van een drietal factoren:‘state capacity, social trust, and leadership. Countries with all three – a competent state apparatus, a government that citizens trust and listen to, and effective leaders – have performed impressively, limiting the damage they have suffered.’

Lessons from New Zealand’s COVID-19 success

Richard W. Parker, The Regulatory Review (09-06-2020).

In dit artikel vergelijkt Richard W. Parker, professor aan de University of Connecticut, het succesvolle coronabeleid van Nieuw-Zeeland met het falende coronabeleid van de Verenigde Staten. De Amerikaanse rechtsgeleerde stelt dat in Nieuw-Zeeland het klassieke patroon volgde zoals voorgeschreven door de virologie, terwijl de Verenigde Staten op bijna ieder punt verschilde: “New Zealand and the United States have chosen contrasting administrative approaches to managing the pandemic threat. New Zealand adopted a strong, science-driven, proactive, and centrally planned response, and executed it well… the United States adopted a weak, incremental, and decentralized response, relying mostly on states, localities, and market actors”. Het succes van het coronabeleid in Nieuw-Zeeland zou, volgens Parker, aantonen dat een strategie bestaande uit nationale, verplichte en korte, maar strikte beperkingen, uiterst effectief is als de dit goed gecommuniceerd wordt aan de bevolking, er genoeg test capaciteiten zijn en gebruik gemaakt wordt van contact tracing.

When the second COVID-19 wave hits – Balancing civil liberties and public health is a real challenge

Michael Davies-Venn, International Politics and Society Journal (09-06-2020)

Overal ter wereld worden beperkende maatregelen afgezwakt en lockdowns opgeheven. Dit was niet omdat het virus verdwenen is of alleen omdat men de economie een boost wil geven. De publieke druk om vrijheden terug te geven en toenemende protesten waren grotendeels de aanleiding voor het opheffen van restricties. Dat beargumenteert beleidsanalist Michael Davies-Venn in zijn artikel in IPS Journal. Davies-Venn, fellow aan de VU, stelt dat dit grote problemen gaat opleveren in de toekomst, aangezien er geen vaccin of behandeling is en bijna alle medische experts een tweede golf besmettingen verwachten. De wereldwijde gezondheidscrisis verandert op deze manier in een politiek dilemma voor de politieke leiders in democratische staten. Wat Davies-Venn voorstelt is “[to] divorce science from the fantasies of politics… we need to free science from political corruption’. De beleidsanalist heeft zelf een duidelijke mening: ‘we must create space for scientists and politicians to work while we sacrifice constitutional rights.”

Sweden’s lockdown paradox

Phillip W. Magness, Politico (09-06-2020)

De Amerikaanse historicus Phillip W. Magness stelt dat er vaak gekeken wordt naar de verschillen tussen landen wat betreft het gevoerde coronabeleid, maar dat men eigenlijk zou moeten kijken naar de overeenkomsten en gedeelde uitdagingen. Vaak vergelijken experts bijvoorbeeld de situatie van Zweden en Noorwegen. Zweden, met 442 sterfgevallen per miljoen inwoners, hanteerde een totaal andere, gematigde strategie dan de hardere lockdown in Noorwegen, met 44 sterfgevallen per miljoen inwoners. Magness beargumenteert dat dit een verkeerde vergelijking is door te kijken naar Nederland en België. Net als Zweden en Noorwegen lijken deze landen op elkaar maar voerden ook zij verschillend beleid. Hier trekt men echter een andere conclusie, waarbij de minder strikte strategie in Nederland beter uitpakte dan het Belgische coronabeleid. Volgens de Amerikaan gaan dit soort vergelijkingen dus niet op: “they amount to little more than cherry-picked comparisons designed to highlight or deprecate a specific policy approach – often for purely political reasons.’ Magness stelt dat men beter kan kijken naar gedeelde uitdagingen: ‘instead, policymakers should pay closer attention to an area of the COVID-19 response where most countries have clearly failed”.

Ending of the hybrid House of Commons breached fundamental democratic principles

Meg Russel e.a., The Constitution Unit (08-06-2020)

Tussen eind april en 2 juni kende het Britse House of Commons een hybride vorm waarbij een deel van de leden fysiek aanwezig was en een deel op afstand kon deelnemen en stemmen. Deze hybride vorm werd, onder luid protest, op 2 juni afgeschaft. Door de timing van de stemming over afschaffing van de hybride vorm, konden veel leden van het Lagerhuis – juist zij die het meest baat hadden bij de mogelijkheid om op afstand deel te nemen – niet aanwezig zijn noch hun stem uitbrengen; “the government only brought about the ending of the hybrid parliament through disenfranchising the very MPs that it was there to support”. In deze open brief aan de fractieleider van de Conservative Party in het Lagerhuis, Jacob Rees-Mogg, roepen acht professoren en democratie experts op om dit terug te draaien. De hybride vorm beschermt volgens de experts fundamentele democratische en parlementaire principes: “the “hybrid” arrangements, allowing for a mix of virtual and in-person participation in parliamentary proceedings were brought about by necessity, to enable the House of Commons to continue to fulfil its essential functions of scrutiny and representation during the coronavirus crisis. Parliamentary scrutiny is crucial at any time, but more crucial than ever when ministers have taken unprecedented emergency powers”.

All epidemiology is local

Robert Malley en Richard Malley, Foreign Affairs (08-06-2020)

De Amerikaanse politicoloog Robert Malley en Richard Malley, arts en hoogleraar pediatrie, stellen dat het coronavirus zo wispelturig en onvoorspelbaar is, dat het lastig blijft om voorspellingen te doen waar de situatie onhoudbaar wordt en wie hard getroffen zal worden. Dit betekent niet dat er geen enkele voorspelling gedaan kan worden, maar daarvoor is wereldwijde spreiding van kennis noodzakelijk. De Amerikanen zien echter niets in een internationale, of zelfs nationale/continentale strategie. “The fight will be won not with the public health equivalent of countrywide trench warfare but with localized guerilla combat,” zo stellen Robert en Richard Malley. Waar het virus het hardst inslaat en waar de condities verspreiding waarschijnlijker maken, kan het best bepaald worden van regio tot regio: “even if the overall fight against the pandemic – through sharing knowledge, resources, testing kits, and, when available, a vaccine – is global, precise responses need to be local: not nationwide lockdowns, which are irresponsible, but policies tailored to specific smaller areas based on specific local knowledge.”

“We often accuse the right of distorting science. But the left changed the
coronavirus narrative overnight”

Thomas Chatterton Williams, The Guardian (08-06-2020).

De Afro-Amerikaanse Schrijver Thomas Chatterton Williams gaat in dit opiniestuk in op het feit dat “rechts” vaak beticht wordt van het verdraaien en vertekenen van feiten, maar dat dit in een tijdspanne van twee weken op nog grotere schaal plaatsvond onder progressieven. De klimaatveranderingontkenners worden er vaak van beticht wetenschap te politiseren en daarvoor belachelijk gemaakt. Zij zouden doen aan cherry-picking en inconsistent zijn. Williams verbaast zich over het feit dat het coronavirus sinds de moord op George Floyd “an issue of merely secondary importance” is. Twee weken geleden was ‘extreme caution’ heilig onder progressieven en ‘de verlichten’. Het werd zelfs niet geschuwd om sociale media te gebruiken om mensen die zich niet aan de regels hielden te shamen. En, eind april, toen Georgia het einde van de lockdown afkondigde, werd de versoepeling van de lockdown nog ‘Georgia’s experiment in human sacrifice’ genoemd in een artikel in The Atlantic. De Amerikaanse schrijver zet zijn vraagtekens bij deze switch: “two weeks ago we shamed people for being in the street; today we shame people for not being in the street.”

Rage against the pandemic

Barry Eichengreen, Project Syndicate (08-06-2020)

De afgelopen dagen is veel gesproken over de protesten die ontstonden na de dood van George Floyd. Een veel gehoorde uitspraak is dat dit zeer dramatisch gaat zijn voor de verspreiding van het coronavirus. Barry Eichengreen, professor economie aan Brekeley, stelt in zijn artikel dat er ook een connectie is die de andere kant op gaat. Eichengreen probeert in zijn artikel niet te beargumenteren dat dit het geval is, of dat de dood van Floyd an sich niet dramatisch is. De Amerikaanse econoom probeert wel duidelijk te maken dat het interessant is om te kijken waarom juist nú de massale protesten opkomen. Eichengreen denkt dat deels komt door het feit dat de raciale ongelijkheid in de Verenigde Staten door de Coronacrisis meer dan tevoren duidelijk werd. Het is al vaker gezegd – zoals in het artikel van Dominique Moïsi – dat het virus niet discrimineert, maar dat het verschillende groepen wel in ongelijke mate treft. Dit zou bij kunnen dragen aan de massale woede die afgelopen week ontstond in de Verenigde Staten en zich snel over de wereld verspreidde.

Epidemics have often led to discrimination against minorities – this time is no different

Mark Honigsbaum, The Conversation) (06-06-2020)

De Britse historicus Mark Honigsbaum, gespecialiseerd in medische geschiedenis, gaat in zijn artikel dieper in op het feit dat de Coronacrisis een zekere mate van discriminatie en ongelijkheid op de voorgrond brengt, ondanks dat het virus niet discrimineert. Dit is niet nieuw. Tegelijkertijd waren pandemieën gedurende de menselijke geschiedenis vaak motoren voor sociale veranderingen, toonden zij ongelijkheid in de distributie van rijkdom en gezondheid aan, en zorgden zij voor veranderingen ten aanzien van de sociale instituten. De Coronacrisis toont aan dat de Amerikaanse overheid niet in staat is haar meest kwetsbare en achtergestelde inwoners te beschermen gedurende een virusuitbraak.Volgens de Britse historicus moet men in de Verenigde Staten de rol en capaciteiten van de staat grondig evalueren.

Containing the anger virus

Dominique Moïsi, Project Syndicate (05-06-2020)

De Franse politicoloog Dominique Moïsi stelt in zijn artikel dat de Coronacrisis wellicht voorbij zijn hoogtepunt is wat betreft volksgezondheid, maar dat het nu waarschijnlijk richting het hoogtepunt gaat ten aanzien van sociale, economische en politieke onrust en woede. Er is bijvoorbeeld veel woede over het feit dat het virus zwakkere groepen in de samenleving harder treft dan andere, ondanks het feit dat het virus ook de rijkere klassen en machtige personen treft. Moïsi beargumenteert ook dat de woede in bepaalde landen waarschijnlijker heftiger zal zijn dan in andere. Dit zou onder andere afhankelijk zijn van waar de macht gecentraliseerd is en eerdere negatieve percepties van de macht: “the more that power is centralized and embodied in one person, the more fragile it is… In addition, the more that popular mistrust of state and its representatives feeds on previous negative perceptions, the more likely it is that fear and humiliation will result in anger.”

Dutch cooperation made an ‘intelligent lockdown’ a success

Paul Tullis, Bloomberg (05-06-2020).

Journalist Paul Tullis gaat in zijn artikel voor Bloomberg in op het Nederlandse coronabeleid en beargumenteert dat de “intelligente lockdown” erg succesvol was, ondanks dat de regering redelijk laat in actie kwam: ‘The Netherlands has both flattened the curve and kept life tolerable’. De journalist is het eens met Daan Roovers, Denker des Vaderlands, die eerder betoogde dat ‘intelligente lockdown’ bijna volledig stoelt op vertrouwen in de bevolking. Dit is gegrond in de Nederlandse geschiedenis. Het opleggen van regels werkt averechts, het is succesvoller en genereert meer steun om Nederlandse burgers enige ruimte te geven. Volgens Tullis is dit het nationale karakter van Nederland. Het feit dat het Outbreak Management Team voornamelijk bestond uit medische experts en epidemiologen, zonder bijvoorbeeld economen, heeft niet voor problemen gezorgd. Het BBP daalde in Nederland slechts 1.7%, vergeleken met 3.5% daling in de EU, en volgens Tullis zou de ‘intelligente lockdown’ voor de Nederlandse economie op de korte termijn en de Nederlandse volksgezondheid op de lange termijn voordeel hebben.

Het crisisbeleid moeten we nu verbinden aan de grote hervormingen voor de toekomst

Kim Putters en Lisette Kuyper, Het Financieele Dagblad (05-06-2020).

Kim Putters en Lisette Kuyper, beiden van het SCP, betogen dat de Coronacrisis hét moment is om na te denken over hoe we onze samenleving vormgeven na de Coronacrisis en de hervormingen voor de toekomst. Het is natuurlijk niet zo dat alles anders of nieuw is; we waren voor de Coronacrisis al op de hoogte van risico’s en kansen wat betreft kwetsbare groepen, sociale cohesie, kansenongelijkheid en mogelijkheden om te participeren. We kunnen de kennis die we opdoen gedurende de huidige crisis benutten voor de toekomst. Bijvoorbeeld wat betreft de arbeidsmarkt. Door het thuiswerken ‘wordt duidelijk dat minder reizen voordelen met zich meebrengt, maar ook dat de druk van het combineren van thuis en werk binnen huishoudens aardig kan oplopen’. We moeten volgens Putters en Kuyper nadenken over “een andere inrichting van ons werk en de bijbehorende ondersteuning’. Een ander voorbeeld is het sociaal domein. De Coronacrisis legt veel kwetsbaarheden bloot en ook ten aanzien van het sociaal domein ‘lijkt de tijd rijp om de problemen op te lossen”.

Vietnam’s astonishing success at curbing COVID-19 outbreaks

Trang Mae Nguyen, The Regulatory Review (04-06-2020)

Het succes van het Vietnamese coronabeleid wordt veelal toegeschreven aan het feit dat de Vietnamese overheid snel handelde, scholen en grenzen sloot, intensief gebruik maakte van contact-tracing apps en grootschalige quarantaine, en ervaring met de eerdere SARS-uitbraak. Nguyen, professor rechten aan de Amerikaanse Temple University, stelt dat dit niet de naleving van restrictieve maatregelen verklaart in een ‘single-party state that is otherwise notorious for struggling to enforce rules’. Zij legt de focus in haar artikel op twee specifieke kenmerken. Volgens Nguyen waren voor het succes van het Vietnamese beleid de massamobilisatie van de civil society en de toenemende transparantie van de Vietnamese eenpartijstaat cruciaal.

Coordinating Colombia’s pandemic response

Juan Carlos Covilla Martínez, The Regulatory Review (03-06-2020)

Volgens de Colombiaanse rechtsgeleerde Juan Carlos Covilla Martínez, toont de Coronacrisis aan dat het gedecentraliseerde Colombiaanse staatsmodel niet goed werkt ten tijde van crises. De hoogleraar Bestuursrecht stelt dat het coronabeleid van de centrale overheid drie grote problemen aan het licht bracht. Ten eerste werd niet goed gekeken naar specifieke omstandigheden op het lokale niveau. In sommige regio’s waren bijvoorbeeld geen coronabesmettingen, maar werden wel lockdowns afgekondigd. Dit zorgde voor onnodige economische schade. Een tweede probleem komt voort uit het eerste. Doordat er geen rekening gehouden werd met lokale omstandigheden, gingen gouverneurs en burgemeesters in tegen de centrale overheid. Dit is illegaal, maar reflecteert ook het gebrek aan legitimiteit en onbruikbaarheid van de maatregelen van de Colombiaanse overheid. Als derde noemt de rechtsgeleerde het gebrek aan coördinatie tussen centrale en decentrale overheden. Lokale en regionale overheden hadden ook verschillende maatregelen getroffen om verspreiding van het virus tegen te gaan zonder dat deze ingingen tegen het beleid van de centrale overheid. Decreet 418 verplichtte hiervoor coördinatie tussen de decentrale overheden en de nationale overheid als zij lokale of regionale maatregelen wilden treffen, maar er was in het decreet geen procedure opgenomen. Het gerechtshof van de regio Caquetá bepaalde dat coördinatie in deze regio vóór het afkondigen van maatregelen moest plaatsvinden. Als gevolg hiervan werden de lokale maatregelen in deze regio nietig verklaard en bestaat de kans dat dit ook gebeurt in de andere Colombiaanse regio’s, “leaving an eroded foundation for justifying local measures adopted in the past two months.”

Gender and other drivers of leaders’ policy responses to coronavirus

Jennifer M. Piscopo, The Graduate Institute Geneva (02-06-2020).

In verschillende landen waar de overheid goed in staat bleek de verspreiding van het Coronavirus in te dammen, zijn het vrouwen die aan het hoofd van de regering staan. Verschillende experts en beleidsmakers vragen zich af of gender een rol speelt in het succes van coronabeleid. De Amerikaanse professor Jennifer M. Piscopo stelt dat dit niet het geval is, maar dat dit beeld voortkomt uit het feit dat vrouwen regeringshoofd zijn in rijke, stabiele democratieën, staten waar het vertrouwen in de overheid groot is. Vertrouwen in de overheid en sterke instituties zijn, volgens de Amerikaanse, cruciaal voor goed “coronabeleid”: “stories about women leaders vanquishing the coronavirus help feminists justify women’s presence in executive office. But the more pressing point is that coronavirus responses succeed where science and reason drive policy and where democratic institutions are strong.”

The illiterate democracy

Luisa Netto, Verfassungsblog (25-05-2020)

De Braziliaanse rechtsgeleerde Luisa Netto noemt de Braziliaanse staat een “illiterate democracy” omdat de regering onder leiding van Jair Bolsonaro weigert te luisteren naar de wetenschap en wetenschappelijk bewijs. Volgens Netto zijn zeker nu (onder andere) transparantie van overheidsstrategieën, vrijheid van pers en vrijheid van meningsuiting cruciaal. Wat Netto echter aankaart in dit artikel, is het feit dat ook wetenschappelijk bewijs en de wetenschap serieus genomen dient te worden door regeringen. Netto, officier van justitie en fellow aan de Universiteit Leiden, erkent in haar artikel dat wetenschappers en experts ook in de Coronacrisis niet op de stoel van democratisch gekozen volksvertegenwoordigers mogen zitten en dat de wetenschap niet foutloos is. Maar, zo beargumenteert Netto, artikel 27 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is ‘the right to enjoy the benefits of scientific progress and its applications’ en de American Convention on Human Rights vormen samen met de Braziliaanse grondwet – hoewel deze het recht niet expliciet heeft opgenomen – genoeg reden om te stellen dat ‘the right to science is domestically binding in Brazil’.

Is totalitarianism on the rise in the East?

Lucian Tion, Open Democracy (25-05-2020).

Lucian Tion stelt in zijn artikel dat er een verschil is tussen de totalitaire maatregelen van bijvoorbeeld Viktor Orban en Xi Jinping enerzijds en de strikte maatregelen in andere Oost-Europese landen als Roemenië anderzijds. Gedurende de Coronacrisis worden veel van de Oost-Europese landen waarvan de overheid hard ingrijpt, over één kam geschoren. De Roemeense promovendus stelt dat geen enkele overheid, in het Westen of Oosten, het recht heeft om totalitair te regeren, maar dat er verschillende gradaties zijn en er een zekere rechtvaardigheid zit in bepaalde extreme, inbreuk makende maatregelen. Zo gaat hij in op de hoge boetes die werden opgelegd Roemeense overheid en veel bekritiseerd zijn door journalisten wereldwijd. In Roemenië is sinds de val van het communisme een groot verschil tussen de lagere klassen en de elite, de nouveau riche. Deze klasse toonde lak te hebben aan democratie in het algemeen, maar zeker gedurende de Coronacrisis lijkt deze klasse te denken dat zij boven de wet staan. Op de vraag waarom zij de regels aan de laars lappen, werden antwoorden gegeven als “ik kan de boete toch makkelijk betalen”. De bekritiseerde maatregelen van de overheid, zoals belachelijk hoge boetes, ziet Tion eerder als maatregelen om de wetteloosheid onder deze nouveau riche af te straffen, dan als daadwerkelijk ondemocratische, inbreuk makende maatregelen zoals in Hongarije het geval is.

Is America too libertarian to deal with the coronavirus?

Sean Illing, Vox (24-05-2020).

Keith Humphreys, professor aan Stanford University, beargumenteert in gesprek met Sean Illing dat de Verenigde Staten te libertijns is om een collectieve crisis als de Coronacrisis naar behoren aan te pakken. Er zijn politieke en culturele obstakels die vaak vergeten worden, maar het lastig maken voor de Verenigde Staten om de pandemie te bestrijden zoals andere democratieën. De Amerikaanse professor noemt onder andere dat het libertijnse karakter van Amerikanen, het lage vertrouwen in de overheid en het feit dat Amerika, in tegenstelling tot democratieën als Singapore, geen recent verleden van autocratie heeft.

Why are the states reopening?

David A. Graham, The Atlantic (23-05-2020).

Graham, redacteur van The Atlantic, bevraagt in zijn artikel waarom alle 50 Amerikaanse staten, van zowel Democratische als Republikeinse gouverneurs, de beperkende maatregelen verlichten. De federale overheid benadrukte veelvuldig het feit dat beleidsmakers rekening moeten houden met andere belangen dan medische experts, zoals de economie en de publieke opinie, maar er is noch aanleiding voor het verlichten van de maatregelen als men kijkt naar data over de volksgezondheid, noch als men de publieke opinie in oogschouw neemt. Volgens David Graham is het apart dat veel staten ervoor kiezen om maatregelen te verlichten, aangezien “politicians seldom take major, risky steps without knowing that public opinion is behind them”. Hoewel de kloof tussen partijen de laatste tijd aan het groeien is, is zowel onder Democratische als Republikeinse kiezers, over alle geografische regio’s, de meerderheid nog steeds vóór beperkende maatregelen. De steun van President Trump aan de (kleine groep) demonstranten en de aandacht in de media voor de anti-lockdown protesten zijn de meest waarschijnlijke verklaring voor het openen van de staten. Dit kan er namelijk toe leiden dat de publieke opinie alsnog tegen de maatregelen keert.

Why are British politicians so scared of transparency?

Peter Geoghegan en Jenna Corderoy, Open Democracy (23-05-2020).

Het Britse parlementslid Greg Clark van de Conservative Party schreef een brief aan de Britse regering waarin hij opriep tot meer openheid vanuit de regering over het Covid-19-beleid. De auteurs van dit artikel stellen dat dit gebrek aan transparantie een bedreiging is voor de democratie. Open Democracy-redacteurs Geoghegan en Corderoy noemen de houding van de Britse overheid en andere overheidsdiensten een inbreuk op het fundamentele recht op transparantie: "the public have a right to know how the government reached conclusions, and how and where their money is being spent in the efforts to procure personal protective equipment and increase testing capacity ". Juíst in tijden als deze is transparantie cruciaal.

America’s next crisis is already here

Ted C. Fishman, The Atlantic (21-05-2020).

Journalist Ted C. Fishman stelt in zijn artikel dat de coronacrisis een groot gevaar kan gaan zijn voor de democratie in de Verenigde Staten, onder andere doordat staten en lokale overheden (financieel) hard onder druk gezet worden. Staten en lokale overheden zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor overheidsdiensten en publieke voorzieningen, maar kunnen, doordat zij voornamelijk inkomsten genereren door belasting, weinig investeren: “when governments fail to protect their constituents during a pandemic and cut back on social services in its aftermath, they can sour their constituents on democracy and help fuel political extremism.” Daarnaast liggen er andere gevaren op de loer. Fishman ging in gesprek met verschillende burgemeesters en volksvertegenwoordigers die hun angst uitspraken over het feit dat ongelijkheid en scheiding tussen groepen in de samenleving groter aan het worden is door de Coronacrisis. Jorge Elorza, burgemeester van Providence in Rhode Island, stelt dat democratische participatie nog verder onder druk is komen te staan. Volgens Elorza weten “highly affluent, highly educated, engaged voters” ook in deze tijden hun weg naar de overheid wel te vinden, maar verliezen overheden de kansarme, minder politiek-betrokken burgers.

Some European governments acted quickly to fight the pandemic. But not the ones you’d expect

Dimiter Toshkov e.a., The Washington Post (21-05-2020).

Toshkov e.a., onderzoekers aan de Universiteit Leiden, onderzochten 31 Europese overheden en hun adoptatie van beperkende maatregelen in de eerste maanden van de Coronacrisis. De bestuurskundigen concludeerden dat landen met meer overheidscapactiteit, meer vrijheid en meer maatschappelijk vertrouwen, langzamer waren met het opleggen van restrictieve maatregelen. Dit is van belang: ‘the speed of government responses has been of paramount importance for containing the spread and death toll’. De onderzoekers beargumenteren dat hun onderzoek drie belangrijke lessen leert voor de toekomst: 1) wanneer snelheid cruciaal is, kunnen meer coördinatie tussen instanties en experts en andere aspecten van good government het besluitvormingsproces juist schaden; 2) personen met medisch expertise of een medische achtergrond op hoge, politieke posities, zoals minister van Volksgezondheid of zelfs premier, heeft sommige landen geholpen in hun strijd tegen het virus; 3) overheidsbesluiten in een crisis kunnen niet-partijgebonden zijn en hoeven geen polariserend effect te hebben op de samenleving.

Lockdown v. Liberty. Do we still believe in freedom?

Maria Cahill, Verfassungsblog (20-05-2020).

Rechtsgeleerde Maria Cahill gaat in haar artikel dieper in op het concept “vrijheid” om een verklaring te vinden voor het feit dat veel vergaande, inbreuk makende maatregelen op grote schaal werden en worden geaccepteerd gedurende de Coronacrisis. Volgens de Britse professor zijn er drie mogelijke verklaringen waarom we bereid zijn om te leven met alle beperkingen die de Coronacrisis met zich meebracht. Een eerste verklaring zou zijn dat de beperkingen geaccepteerd zijn omdat ze overeenkomen met onze eigen keuzes. In een normale situatie zouden we willen werken en vrij zijn om contact te hebben met vrienden en familie, maar de angst voor het virus is groter dan de behoefte deze keuzes nu te maken. Dit is volgens Cahill een ontoereikende verklaring doordat er een onbalans is tussen de sterfgevallen onder burgers jonger dan 65 en de economische en sociale kosten van de lockdown onder deze zelfde groep. De tweede mogelijkheid is dat men vrijheid voortaan niet meer waardeert en daarom niet genoeg weerstand biedt tegen de beperkingen: “lacking a strong sense of solidarity and psychological maturity to bear the responsibility of freedom, we walk ourselves sleepily into tyranny”. Bij deze twee mogelijkheden is er geen conflict tussen de beperkingen en individuele vrijheid. Een derde mogelijkheid is dat de beperkingen weldegelijk in conflict zijn met individuele vrijheid, maar dat we bereid zijn deze beperkingen te accepteren door een verantwoordelijkheidsgevoel richting anderen in de samenleving. De Coronacrisis roept de vraag op of onze opvatting van vrijheid – individuele vrijheid – niet te egocentrisch is: “it is worth pondering whether our understanding of freedom is more socially responsible than our theories of freedom have given us credit for”.

Old norms and new challenges in Spain’s response to COVID-19

Susana de la Sierra, The Regulatory Review (20-05-2020).

Susana de la Sierra, professor bestuursrecht aan de Universiteit van Castilla-La Mancha, gaat in haar artikel dieper in op de Spaanse werkwijze ten aanzien van de pandemie. Zij stelt dat ook in Spanje, zoals in landen over de hele wereld, het gesprek over de Coronacrisis op gang komt. Er is sprake van een meningsverschil tussen de publieke opinie en politieke partijen over de vraag of er op tijd gereageerd is op de pandemie, over de genomen maatregelen en over de wettelijke basis. Onder Spaanse geleerden zou er op het moment debat zijn of het wettelijk kader voldoende is voor de genomen maatregelen, specifiek over het vraagstuk of de strenge lockdown te verenigen is met het grondwettelijke recht op vrijheid van beweging. Daarnaast stellen verschillende Spaanse deskundigen dat een gedecentraliseerde, gecoördineerde aanpak wellicht meer conform de grondwet zou zijn en daarnaast ook nog eens effectiever zou zijn geweest.

The big failure of small government

Mariana Mazzucato en Giulio Quaggiotto. Project Syndicate (19-05-2020).

Afgelopen decennia hebben veel overheden de focus gelegd op efficiëntie en hebben grootschalige bezuinigingen en privatisering plaatsgevonden. De Italiaans-Amerikaanse econoom en professor Mariana Mazzucato en Giulio Quaggiotto, hoofd van het Regional Innovation Center van het VN-Ontwikkelingsprogramma in Azië, stellen in hun artikel dat in landen waar dit het geval was, de overheden minder effectief en krachtig konden optreden ten tijde van de Coronacrisis. Staten waar de overheid goed kon ingrijpen en de Coronacrisis redelijk onder controle heeft gekregen, tonen aan staten te zijn waar de overheid een sterke relatie heeft met actoren die publieke waarde scheppen, geïnvesteerd heeft in de cruciale capaciteiten van de publieke sector en de overheid ervoor zorgde dat de private sector het algemeen belang dient.

Organizational synthesis in transboundary crises: Three principles for managing centralization and coordination in the corona virus crises response

Matthijs Moorkamp e.a., Journal of Contingencies and Crisis Management (19-05-2020).

Hoogleraar Arjen Boin van de Universiteit Leiden stelde in zijn artikel The Transboundary Crisis (2019) dat bij grensoverschrijdende crisisbeheersing sprake is van ‘a dual challenge of centralization and coordination’. Matthijs Moorkamp e.a. formuleren drie principes waardoor actoren, over verschillende bestuurslagen, in grensoverschrijdende crises een balans kunnen vinden tussen centralisatie en autonomie. De drie principes zijn:

  1. ‘reformulate key strategic priorities’;
  2. ‘flexibly adapt crisis management protocols’;
  3. ‘facilitate the emergence of multifunctional units’.

Daarnaast reflecteerde Moorkamp e.a. in hun artikel op de coronacrisis en de Nederlandse aanpak. Zij gaan in op de drie principes in relatie tot de Nederlandse crisisaanpak en trekken harde conclusies ten aanzien van het Outbreak Management Team, waarin het zou ontbreken aan multifunctionaliteit door het feit dat het voornamelijk bestaat uit virologen, epidemiologen en andere medische experts. Dit zou serieuze problemen kunnen veroorzaken: “The moment we have entered the “warm phase” of the virus outbreak, we may be in the “hot phase” of the socio-economic crisis, when holding onto main-specific silos in a transboundary crisis management is known to be a recipe for disaster.”

Why COVID-19 might set digital government back

Noa Miller, Apolitical (19-05-2020).

Overal roepen experts en deskundigen dat de Coronacrisis hét moment is voor de digitalisering van overheidsdiensten. Noa Miller, R&D-manager bij de Israëlische non-profitorganisatie JDC, stelt in zijn artikel dat men echter op moet letten niet te snel te gaan. De digitalisering van overheidsdiensten is namelijk een zeer tijdrovend proces, iets waar nu geen ruimte voor is. Miller ziet dan ook twee mogelijke scenario’s: onvoldoende digitale oplossingen, waarvan we tijdens de crisis denken dat ze voldoende zijn, gaan permanent worden terwijl deze niet voldoen aan de eisen, óf er is tijdelijke implementatie van digitale oplossing, die voor nu goed genoeg zijn en na afloop van de Coronacrisis weer afgeschaft worden. Het eindresultaat zal ergens tussen de twee scenario’s liggen. Daarnaast noemt Miller vier aspecten van digitale overheidsdiensten die van belang zijn om continue te heroverwegen en herwaarderen om de digitale transformatie succesvol te laten zijn: de wettelijke grondslag, het organisatieproces van de digitale overheidsdienst, de technologische systemen en de consumentervaring.

The Trump Administration’s pandemic response is structured to fail

Alejandro E. Camacho en Robert L. Glicksman, The Regulatory Review (19-05-2020).

Er is sinds de uitbraak van het Coronavirus in de Verenigde Staten veel discussie over de Amerikaanse aanpak. Veel aandacht gaat uit naar het feit dat de overheid te laat én onvoldoende heeft gereageerd, en naar President Donald Trump, die alle moeite zou doen ‘to talk and tweet the virus into submission’. De Amerikaanse rechtsgeleerden Alejandro Camach en Robert Glicksman geven toe dat deze kritiek zeer terecht is, maar beargumenteren in hun artikel dat de Amerikaanse crisisaanpak “onmetelijk slechter” uitvalt door de ‘confusing allocation of authority to perform or supervise tasks essential to reducing the virus’s damaging effects’.

Behavioural science and the response to COVID-19: a missed opportunity?

Peter John en Gerry Stoker, The London School of Economics and Political Science (18-05-2020).

Volgens Peter John en Gerry Stoker moeten overheden meer gebruik maken van gedragswetenschappen en proberen het gedrag van burgers te beïnvloeden, in plaats van alleen uit te gaan van wetten en handhaving. De twee onderzoekers erkennen dat er al gebruik gemaakt wordt van de gedragswetenschappen, maar met een top-down benadering: “thinking that people tend to be limited in cognitive terms, and that a paternalistic expert-led government needs to save them from themselves”. De Britse politicologen beargumenteren dat burgers geen passieve, volgzame pionnen zijn en stellen een andere methode voor: “interventions inspired by recognizing that citizens are active decisionmakers would have led to better interventions in both lockdown and the coming out of lockdown.”

wereld

Redactie: Tommie Overkamp, ministerie van BZK